(Tamnhin.net) - CPI tăng vọt do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan trong đó có sự “đóng góp của thương lái Trung Quốc” nhưng các chuyên gia cho rằng lý do chủ yếu vẫn là…quản lý kém.
CPI tháng 7 ước tăng 1,17%, cao hơn tốc độ 1,09% của tháng trước và nâng mức tăng chung của 7 tháng đầu năm lên trên 14,6.
Sau 2 tháng giảm tốc liên tiếp, giá cả tiêu dùng lại leo thang. Nguyên nhân chính là do tác động của khu vực hàng ăn và dịch vụ ăn uống (đặc biệt là giá thực phẩm), nhóm chiếm đến hơn 40% quyền số trong rổ hàng hóa tính CPI. Điều này cũng đã được phản ánh khi 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP HCM lần lượt công bố chỉ số giá cách đây ít ngày.
Tính chung trên cả nước, chỉ số giá tại nhóm hàng ăn - dịch vụ ăn uống tăng 2,12%, là nhóm tăng cao nhất trong tháng và cũng cao hơn nhiều so với con số 1,79% của tháng trước. Tác nhân gây tăng giá chính trong nhóm là thực phẩm (tăng tới 3,02%) và khu vực ăn uống ngoài gia đình (1,78%). Trong khi đó, giá lương thực lại giảm 0,78% do cả nước đang vào vụ thu hoạch nông phẩm.
Có ý kiến cho rằng việc tiểu thương và thương nhân Trung Quốc sang Việt Nam thu mua nông sản đã gây rối loạn thị trường và đẩy CPI tăng cao, nhưng TS. Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thương mại cho rằng, khi nhiều người mua, nông dân sẽ có cơ hội bán được nông sản với mức giá có lợi hơn.
Tuy nhiên để doanh nghiệp nước ngoài lấn át các doanh nghiệp trong nước và để giá trong nước tăng cao do việc thu mua này, chính là thể hiện sự yếu kém của các cơ quan quản lý tại Việt Nam.
Mặc dù, Việt Nam đã là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nhưng trên thế giới không có quốc gia nào để việc nước ngoài đến thu mua hàng hoá dễ như Việt Nam. Lẽ ra các cơ quan chức năng phải nắm được các thương nhân này thu mua với mục đích gì, để bù đắp các thiếu hụt tạm thời hay vì lý do khác. Trên thực tế đã có thời gian diễn ra việc thu mua dẫn đến phá hoại sản xuất như mua rễ hồi, móng trâu…
Theo TS. Nguyễn Văn Nam, đối với các thương nhân nước ngoài làm ăn đứng đắn, thu mua có uy tín, lâu dài thì không cấm, nhưng họ phải lập doanh nghiệp và phải đóng thuế theo quy định.
Khi mang hàng hoá ra khỏi biên giới quốc gia, các doanh nhân này đã phải chịu thuế, đó là quy định được áp dụng đối với việc xuất khẩu. Còn các hoạt động kinh tế khác diễn ra trên lãnh thổ Việt Nam vẫn phải được giám sát để đảm bảo không gây rối loạn thị trường trong nước.
Trong khi các doanh nghiệp trong nước thì bị quản lý rất chặt về việc nộp thuế, tại sao các doanh nhân nước ngoài lại được cơ quan chức năng buông lỏng.
TS. Nguyễn Văn Nam cũng cho đây cũng là bài học để doanh nghiệp thay đổi cách thu mua nông sản cho nông dân. Việc thu mua phải dựa trên sự cân bằng lợi ích giữa các bên và bản thân doanh nghiệp cũng phải chủ động chứ không phải ngồi một chỗ để chờ nông dân mang nông sản đến và ép giá đối với họ.
Với nhiều năm "lăn lộn" với hệ thống phân phối hàng hóa, ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội cho rằng, giá cả tăng phần nhiều do hệ thống phân phối kém.
Theo ông Vũ Vinh Phú, người nông dân bán rau quả tại ruộng rất rẻ, nhưng qua nhiều khâu phân phối, khi đến được tay các bà nội trợ thì giá mặt hàng này đã tăng 3-4 lần, thậm chí tăng 8-10 lần.
Đơn cử một cân cá chích ở Thanh Hóa chỉ có giá 8.000 đồng, về Hà Nội đã lên đến 30.000 - 40.000 đồng; một cân cà chua bán tại ruộng tại những tỉnh xung quanh Hà Nội giá 500 - 1.000 đồng, nhưng người tiêu dùng ở Hà Nội phải trả 8.000 - 9.000 đồng. Hay như trong tháng 4 và tháng 5 vừa qua, các nhà máy sản xuất đường tồn kho đến nửa triệu tấn, bán cho các tổng đại lý với giá 16.000 - 17.000 đồng/kg, nhưng trên thị trường, giá bán lẻ đường lên đến 24.000 - 25.000 đồng/kg.
Điều này cho thấy, hệ thống phân phối của chúng ta rất yếu, hàng hóa đến tay người tiêu dùng phải đi lòng vòng qua nhiều khâu trung gian, làm tăng chi phí bất hợp lý, trong đó có cả chi phí tiêu cực trong khâu lưu thông, vận chuyển. Hệ quả của tình trạng chuỗi sản xuất - phân phối bị chia cắt là giá cả tăng, người tiêu dùng phải gánh chịu.
Ông Vũ Vinh Phú cho biết, đã nhiều lần câu hỏi vì sao, hệ thống siêu thị không liên kết, hợp tác với nhau để "mua tận gốc, bán tận ngọn", giảm tối thiểu khâu trung gian? đã được đặt ra với lãnh đạo các siêu thị trên địa bàn Hà Nội nhưng họ cho biết, không thể tiếp cận nhà sản xuất, nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu như dầu ăn, đường, sữa… Nhà sản xuất, nhập khẩu không bán hàng trực tiếp cho hệ thống siêu thị mà chỉ bán cho các tổng đại lý của mình, tổng đại lý lại bán hàng lại cho đại lý, tất cả đều theo phương thức mua đứt, bán đoạn, giá cả giao dịch thế nào, có phản ánh đúng cung - cầu trên thị trường hay không chỉ có họ mới biết.
Bức xúc trước tình trạng này, nhiều siêu thị đã lên tiếng phản đối thì nhận được câu trả lời: "Hàng của tôi, theo cơ chế thị trường, tôi muốn bán cho ai, bán với giá nào là quyền của tôi". Đây là câu phát biểu rất vô trách nhiệm với xã hội, với người tiêu dùng.
Ông Vũ Vinh Phú cho rằng, đây là hiện tượng đầu cơ, găm hàng, thao túng giá, gây thiệt hại cho người tiêu dùng, góp phần đáng kể đẩy chỉ số giá tiêu dùng tăng cao. Nói cách khác, do chúng ta buông lỏng quản lý khâu bán buôn, dẫn tới hệ quả là không quản lý được khâu bán lẻ.
Minh Đăng