Vì sao du khách đến Việt Nam "một đi không trở lại"

Các chuyên mục cũ Tiêu điểm
Thứ bảy, 23/7/2011 7:56 GMT+7
Bao năm nay tôi luôn canh cánh trong đầu 1 câu hỏi: Tại sao trên 80% khách du lịch đến Việt Nam và không quay trở lại.

Tôi là hướng dẫn viên du lịch bất đắc dĩ. Vốn có nhiều bạn bè từ khắp các nước trên thế giới và lại thuộc diện máu mê du lịch nên tôi đã tự nguyện dẫn hết người nọ đến người kia, từ đoàn nọ đến đoàn kia tham quan rất nhiều địa danh ở Việt Nam.

Từ Sapa, Lào Cai đến Hạ Long, Yên Tử. Từ đền Đô, chùa Phật Tích, Tam Đảo, rừng quốc gia Ba Vì đến nhà thờ đá Phát Diệm, Tam Cốc, Bái Đính. Từ cố đô Huế, Phong Nha, đến Hội An, Mỹ Sơn, Nha Trang. Từ Phú Quốc, Mũi Né đến Vũng Tàu, đồng bằng sông Cửu Long. Rồi Buôn Ma Thuật, Gia Lai, Đắc Lắc, Đà Lạt,…  Bao năm nay tôi luôn canh cánh trong đầu một câu hỏi: Tại sao trên 80% khách du lịch đến Việt Nam và không quay trở lại.

Trong khảo sát bỏ túi của tôi thì năm nay 83% khẳng định không muốn quay lại Việt Nam. Mặc dù Việt Nam có rất nhiều phong cảnh tuyệt vời, thiên nhiên đáng quý, nhiều nơi muốn khám phá. Con số này trong 5 năm qua luôn nằm từ 80-90%!

Nguyên nhân đầu tiên mà khách du lịch khó chịu khi đến Việt Nam là tình trạng “chặt chém”. Họ luôn cảm thấy như bị lừa. Mà bị lừa thật. Tôi chợt nhớ đến câu chuyện mua chiếc quần bò trên 1 phố rất nổi tiếng của Hà Nội cách đây mấy năm. Cô bán hàng ra giá 220 ngàn. Tôi mặc cả 180 ngàn và cô ta bán. Về nhà mấy người em bảo tôi bị lừa, vì giá chỉ hơn trăm ngàn. Tôi quay lại và mua 1 chiếc với giá 120 ngàn (người bán hàng vẫn đòi giá 220 ngàn). Về nhà và tôi thấy vui vì đã phát hiện ra mức độ nói thách. Tuy nhiên vì tính tò mò, ngày hôm sau tôi quay lại và đã mua được chiếc quần bò giống hệt vậy có …90 ngàn. Tôi không dám quay lại mua thêm cái thứ 4 vì sợ mình ngất mất!

Cũng cách đây 10 ngày tôi lái xe chở các bạn bè về thăm quan một số chùa, đền ở Nam Định và Thái Bình. Chúng tôi đến chùa Keo. Đầu tiên người ta gạ gẫm đổi tiền lẻ. 3 người bạn tôi đã đổi. Tiếp theo người ta mời viết sớ. Mấy chị ở đây kêu, có 5 ngàn một sớ thôi mà. Và họ dã kẹp giấy than viết 1 sớ thành 4. Viết xong có 1 người bê theo 1 chai nước, 1 gói bánh, cho sớ và mấy tờ giấy tiền đựng trong 1 cái đĩa. Chỉ 1 cái lễ rất nhỏ. 1 người đi theo và cúng giúp. Mấy người bạn tôi hỏi giá tiền. Họ bảo không đáng bao nhiêu. Cuối cùng kết thúc chuyến tham quan và lễ Phật, một bạn phải trả 350 ngàn. 1 bạn khác là 250 ngàn. Tôi và các bạn đã rất bực mình và to tiếng với họ. Nhưng không trả tiền đâu có đi khỏi đây được!

Đấy là chuyện nhẹ. Có người đã từng bị ăn 1 bát phở giá 500 ngàn hay ngồi nhờ nghế phải trả vài chục ngàn.  
Khi gõ những dòng chữ này, tôi đã hỏi ý kiến 1 người bạn thân thiết và nhận được ý kiến như sau “ở Sầm Sơn, Thanh Hóa, thì luôn mài dao để chém cổ du khách vì nghĩ một năm chỉ có một phi vụ làm ăn”.

Mà chuyện mời chào ở  các khu du lịch thật khủng khiếp. Nhiều nơi người bán hàng ra lôi tay khách vào, thậm chí ép khách mua. Nếu không mua thì bị nói xấu, kêu ca, thậm chí chửi bới.

Vấn đề thứ 2 là rác. Tôi đã từng đi đến hơn 40 quốc gia nhưng không đâu nhiều rác như ở Việt Nam ta. Ngay cả những nước quanh chúng ta như Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Campuchia, Indonesia,… cũng không đâu nhiều rác đến vậy. Chỗ nào cũng là rác. Nhiều nơi chúng ta phải đi trên rác, ngồi ăn quanh rác, ngắm rác. Nhất là túi ni lông. Nhiều vô hạn.

Mới chủ nhật rồi, chúng tôi lên Tam Đảo. Bạn tôi khen khí hậu mát, khen rau xu xu ngon. Khen không khí trong lành và tĩnh mịch. Nhưng khi tôi hỏi, tuần sau quay lại nhé, bạn lắc đầu. Rác nhiều quá!

Nguyên nhân thứ 3 là ngoại ngữ. Rất đáng tiếc là tại khá nhiều khách sạn nhân viên không biết ngoại ngữ. Nhiều khách nói tiếng Pháp, nhân viên không hiểu. Họ quay sáng nói tiếng Đức, vẫn không hiểu. Nói tiếng Anh vẫn không trả lời được. .. Khách bó tay! Trình độ ngoại ngữ của chúng ta yếu quá. Làm du lịch không biết ngoại ngữ thì làm sao được. Nếu không biết ngoại ngữ ta giao tiếp sao đây!

Anh Sudhir Pai đến từ Mumbai, Ấn Độ bảo tôi, tại sao các bạn sinh viên Việt Nam đều khẳng định đã học tiếng anh trong đại học mà không nói được. Tôi chợt nghĩ: chắc các bạn ấy mua điểm để pass môn ngoại ngữ và học ngoại ngữ để cho qua và lấy bằng chứ không phải để làm việc! Nghĩ vậy là không dám nói với bạn mình.

Có nhiều người bạn của tôi đã từng đi các tour thì chê hướng dẫn viên du lịch. Họ cho rằng các hướng dẫn viên chưa được đào tạo bài bản, chưa có chuyên môn tốt, hiểu biết còn hạn chế. Cái quan trọng nữa là thiếu đi cả sự nhiệt tình. Tôi chỉ mong những nhận xét này là phiến diện và không đúng với thực tế của các hướng dẫn viên Việt Nam ta.

Ở Việt Nam đắt quá! Đó là nguyên nhân làm nhiều người bất ngờ. Nhưng quả thật, ở Việt Nam cái gì cũng đắt. Một ví dụ đơn giản, ở ngay giữa Seam Reap, chỉ cần bỏ ra 1 đô la là có 1 đĩa cơm rang hải sản rất ngon và tươi, rẻ. Còn ở Việt Nam, bỏ ra 20 ngàn đồng ở khi du lịch, bạn khó chọn được 1 cái gì để ăn.

Giá khách sạn cũng vậy. Mới cách đây vài năm Steve Gandy bảo tôi, một phòng ở khách sạn 5 sao chỉ 70 đô la, nay đã lên 200. Còn phòng bình dân bây giờ ở Hà Nội và Sài Gòn cũng khó có thể book với giá dưới 300 ngàn đồng. Bạn tôi còn đưa ra 1 ví dụ khá thú vị rằng 5 ngày đi du lịch Thái Lan ở khách sạn 4 sao, ăn uống, tham quan, nghỉ ngơi cả mấy thành phố đầy đủ mà hết chưa đầy 300 đô la. Trong khi bay từ Hà Nội vào TP HCM 2 chiều đã hết 200 đô la. Vậy nên du lịch trong nước hay nước ngoài?

Mới đây đọc trên báo tôi mới phát hiện ra Hà Nội là một trong những thành phố đắt nhất thế giới. Nếu đắt vậy, liệu có hút được khách du lịch không!
 
Dịch vụ du lịch ở Việt Nam nghèo nàn. Chúng ta chưa có dịch vụ tổng thể. Các doanh nghiệp làm ăn manh mún. Các doanh nghiệp chưa phối hợp lại với nhau, chưa cùng nhau làm du lịch. Mỗi doanh nghiệp hình như chỉ nghĩ đến việc của mình, tìm cách móc túi khách hàng mà chưa có tầm nhìn, chưa nghĩ đến việc làm ăn lâu dài. Khách đến với 1 điểm du lịch mà không có dịch vụ tổng thể sao níu chân họ quay lại!

Tiềm năng du lịch Việt Nam hơn hẳn Thái Lan, Singapore, Malaysia... Tôi cho rằng tiềm năng của Việt Nam nhất trong khu vực. Điều kiện địa lý tự nhiên, lịch sử, văn hoá, tôn giáo, phong cảnh, những bãi biển, những dãy núi, bao hang động, gần 60 dân tộc... đã tạo cho Việt Nam có tiềm năng du lịch dồi dào.  Chúng ta lại là cửa ngõ để khách từ Việt Nam sang Lào, Camphuchia, Thái Lan, Singapore, Trung Quốc…

Nhưng liệu mỗi chúng ta có thể làm gì để níu chân khách, để biến du lịch thành nghành thu về được nhiều tiền. Chưa nói đến việc hút khách nước ngoài mà hãy bàn đến việc để ngay 86 triệu dân Việt Nam có thể du lịch ngay trên đất nước mình.

Hè này bạn đi đâu? Bạn sẽ bỏ ra 10 triệu đi trong nước hay chi 300 đô la để đi Thái Lan?


Nguyễn Mạnh Hùng
Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Thái Hà Books


Ý kiến của bạn
Phải làm gì
Vẫn biết là Việt Nam mình như thế. Nhưng theo các anh thì chúng ta phải làm gì đây? Nêu ra thì được nhưng để thay đổi được thì phải bắt đầu từ đâu và làm như thế nào?
Nguyễn Minh Tuấn
Nói thế đâu có đủ
Bài này khá hay, nhưng phải thêm ít nhất 7 điểm nữa mới tạm đủ: 1. Mức độ Lưu thông an toàn: Quá kém, kém đến độ mà nếu một người quen luật giao thông ở nước ngoài thì sẽ bị tai nạn trong khoảng khắc nếu bước đi đường phố Việt Nam một mình. Nếu tự lái xe thì tai nạn là cái chắc. Tại sao? Tại vì người lái không muốn tông cũng bị tông để đòi tiền vạ. 2. Ô nhiễm thức ăn nước uống: Ở những nơi có thức ăn đơn giản như bắp luộc thế mà họ cũng cho battery vào để luộc cho nhừ nhanh hơn. Thế thì còn gì mà sức khoẻ người tiêu thụ. Đó là chưa kể những hoá chất cho vào tôm cá, để cho tươi. Như ở Nha Trang, những gói cá khô, cá thiều, mực. Khi mang lên từ tàu ngoài khơi vào thì ruồi đậu đầy rọ, trong lúc con buôn đang tranh dành mối để mua. Khi mang từng cần xé về lại sân thì ruồi đậu đen kịt, người đi làm tới giờ nghỉ trưa, để mặc cho ruồi nhặng và ánh nắng chiếu vào những cần xé này. Khi ăn trưa, nghỉ trưa xong, những thanh niên lực lưỡng mang nhúng những cần xé này vào một cái thùng phuy nước đen ngòm, pha sẵn hoá chất. Khi nhúng vào rồi và đã để bên ngoài thì ruồi cũng không dám đậu vào nữa, chỉ có du khách không biết mới dám mua mà thôi. Còn nước uống thì ngay tại thủ đô Hà Nội, thủ đô cả nước, hệ thống dẫn nước cũ từ thời Pháp thuộc, sáng mở nước màu rỉ sét đến nỗi phải lùi ra sợ nước bắn vào người. Một hệ thống ô nhiễm như thế tại ngay thủ đô thì nhân tài càng lúc càng hụt hẫng cũng không lấy làm lạ. Hèn gì Lê Khả Phiêu, cựu Tổng Bí Thư phải có máy nước riêng, phải có vườn rau riêng trên tận lầu 3; Mà cũng lạ lùng cái liêm sĩ của những nhà lãnh đạo, tệ như thế mà không biết tệ vẫn viết sách rồi đặt tên sách là: "Tình dân mênh mang". Không biết vườn rau của ông có dùng phân Bắc hay phân hóa học? 3. Khi đi du lịch ở bất cứ nơi đâu, người ta phải hoạch định tốn phí bao nhiêu, sẽ làm được những việc gì, thì xác xuất mục tiêu đạt được rõ ràng bấy nhiêu. Nhưng khi về Việt Nam thì khác, tiền cho chắc chắn sẽ phải gấp 3 hoặc gấp 5 lần dự tính. Nếu vào một cái chùa hay một cái đền mà tỏ ra phóng khoáng, thì cả hằng trăm người nghèo nhao nhao đến. Lúc đầu còn cho về sau du khách phải hoảng sợ mà chạy. Đó là cho cha thì chú mượn vốn làm ăn, cho mẹ thì em đến thở than, cho bạn thì hằng xóm đến thăm hỏi. Những chi phí ngoài dự tính, mà dân ai cũng khổ cả, ăn làm sao mà ngon được khi bên cạnh bạn là những người đói ăn đứng chực. Trong đó biết đâu có con cái của bằng hữu cũa của bạn? 4. Bip bợm: Nếu bạn thuê xe, hỏi giá rõ ràng, thì họ sẽ chuyển sang là giá giờ thay vì giá bao cả ngày. Nếu bạn rõ ràng được giá cả, giờ hay ngày, thì bạn sẽ bị một cái khác như cái đèn signal, bóng đèn bể, thắng hư, họ cứ khăng khăng là không bị hư khi giao kèo, bây giờ thì bị hư thế này mà còn cãi vã gì nữa và ngay cả bình xăng nữa. Bạn chỉ thua chứ không thắng, vì họ muốn giữ Visa của bạn trước khi giao xe. Dân lái xe dặn dò: "Điếm nhứt là Huế nhì là Hà Nội" Bạn nghe đau không, tôi đau lắm. Nó thành câu vè nhưng tai tôi ù đi nên không còn nhớ. Tin tôi đi, bạn sẽ bị gạt bằng mọi cách. 5. Nếu bạn ở một nơi nào đó ngoài Việt Nam đã lâu, cơ thể của bạn đã bị mất khả năng chống lại các vi khuẩn trong nước đá, trong thực phẩm lúc nấu nướng, trong rau cỏ lúc xịt sâu rầy. Việc đau bụng và bịnh hoạn ập đến bất cứ lúc nào. Bạn bị tiêu chảy trên xe lửa phải không? Thế là còn may hơn là trên chiếc xe chở hành khách. Bạn sẽ ghé xuống một trạm ga dừng dọc đường, mua một cái quần khác để thay, có chi mà lo. Có người bị như thế, nhưng khi vứt quần dài cuả mình ra cửa sổ toilet khi xe lửa đang chạy, mở gói lấy quần mới để mặc, thì phát giác ra con mẹ bán hàng đưa lầm cái áo. Theo ý bạn lúc đó bạn phải làm gì? Kinh nghiệm là chớ đi một mình ngay cả trên quê hương yêu dấu của bạn. 6. Nếu bạn phải bị vào bịnh viện thì chuyện "Lương Y như Từ mẫu" đó là của thời kỳ miền Nam hãy còn trong tự do, và nền giáo dục con người còn được quan tâm dạy dỗ. Nhưng bây giờ thì khác lắm. Thí dụ điển hình, ở bịnh viện Tư: "Bịnh Viện Hoàn Mỹ, 4A Hoàng Việt, P.4 Q.Tân Bình Tp HCM, bạn đến bịnh viện lúc 9:00 Sáng, trong bịnh viện chỉ có mỗi 2 người, bạn tưởng tượng mấy giờ ca của bạn mới hoàn tất: 2:00 PM, tại sao? họ lấy tin tức của bạn, tên tuổi, địa chỉ, bịnh lý sau đó cho đi chụp hình. Bác sĩ chỉ đến sau 10AM, khi tới phiên bạn thì bác sĩ Lê Văn Dũng, đã đi ăn trưa, và ngủ trưa, mãi đến 1:30PM mới vào. Ca của bạn chỉ vỏn vẹn có 2 phút, kể từ lúc ngồi xuống và tuyên bố băng bột. Băng bột không có tại bịnh viện này, họ bắt bạn trả tiền lên tới 95 ngàn (giá vào tháng 3 năm 2001) để bạn đến một nơi khác. Nơi này cũng một người BS khác chẩn và cho rằng không đến nỗi nào mà phải băng bột, tốn bạn gần 500 ngàn để mua hai cây nạng gỗ. Hết nguyên vẹn một ngày. Về Úc, đi chụp lại thì ra nhà giàu đứt tay bằng nhà giàu đổ ruột. :-) Thôi thế cũng may quá chừng rồi, còn than thở điều chi nữa. Bạn mà bị xe đụng nằm thẳng cán cuốc ở giữa lộ phải không, còn khuya mới có xe đến đón bạn đi đến nhà thương. Những người qua đường nếu khiêng bạn bỏ vào lề đường đã là khá lắm rồi. Máu ra lỗ tai, thất khiếu phải không? Nếu nói được thì còn may, sẽ có người chở bạn làm ơn, nhưng nếu bạn không nói gì được nữa, chuyện gì xảy ra cả hai tiếng đồng hồ kế tiếp, đều là do vận hạn bạn tới hồi nó phải như vậy. 7. Khói thuốc lá, khói xe mù mịt. Tháng Năm tháng Sáu, Việt Nam nóng lắm, bạn sẽ phải chạy tìm một khoảng xanh, những người nghèo tội nghiệp, họ không có máy lạnh như trong xe, họ không có ngay cả quạt máy nữa. Nóng quá, đi đâu để thoát nóng? Đó là một câu hỏi lớn lảng vảng trong đầu họ, cứ mỗi mùa nóng về.
Tran