Khi lãnh đạo “đọc” bài phát biểu

Tiếng nói trí thức Góc chuyên gia
Chủ nhật, 10/7/2011 9:51 GMT+7
Hãy thay việc đọc bài phát biểu bằng việc phát biểu. Ảnh: internet
Là người tham dự khá nhiều các đại hội, hội nghị, hội thảo, các lễ khánh thành, ra mắt, tổng kết, khen thưởng, sinh nhật, hiếu hỷ tôi quan sát và thấy rất đáng suy nghĩ xung quanh 2 chữ PHÁT BIỂU.


Tôi không quên chuyện những tràng pháo tay liên tục từ hội trường. Vỗ rất dài. Và thậm chí kèm theo tiếng la ó, huýt sáo. Vỗ khi diễn giả đang đọc bài phát biểu. Bạn đọc sẽ nghĩ rằng vỗ tay cổ vũ là tốt, là tuyệt chứ sao. Xin thưa, tiếng vỗ tay này là cách phản đối và mời các diễn giả xuống!

Chuyện những bài phát biểu được đọc tôi đã chứng kiến nhiều lần. Khách được mời lên phát biểu nhưng vị khách này đã cầm giấy đọc bài phát biểu đến gần 1 tiếng. Mà nội dung không có gì đáng lưu ý và đáng nghe. Mà nếu cả ngày bạn phải tra tấn bởi những bài đọc này chắc bạn sẽ ngán ngẩm. Bạn bị tra tấn bằng các bài “đọc” quá dài nên mệt.

Suốt mấy tiếng đồng hồ cứ nghe đọc và nghe đọc thì ai còn muốn nghe nữa. Vỗ tay mời xuống là chuyện “cực chẳng đã”. Chuyện này xảy ra mới đây và mới nhất là tại đại hội Hội nhà văn Việt Nam mà báo chí đã rùm beng và tốn bao giấy mực. Có tờ báo còn viết rằng nhiều nhà văn mệt mỏi quá bỏ ra ngoài hội trường đại hội.

Câu chuyện này làm tôi liên tưởng đến hàng chục, mà có lẽ là hàng trăm cuộc hội thảo, hội nghị mà tôi đã từng tham dự. Phải chân thành thú tội rằng cá nhân tôi cũng không ít lần bỏ ra ngoài để nghỉ ngơi nếu thấy người phát biểu lên đọc mà tập giấy của diễn giả nhiều trang quá.

Đôi khi vì lý do tế nhị hay để tập trung cho công việc riêng tôi ngồi mở máy tính ra viết báo, đọc tài liệu, chuẩn bị bài giảng, nhắn tin, hay đọc sách. Đây là cách sử dụng quãng thời gian vô bổ để làm những việc có ích. Tôi cũng khuyên mọi người tập được thói quen sử dụng thời gian “thừa” này một cách hiệu quả. Ít nhất là nên thủ theo 1 cuốn sách khi đi hội nghị.

Trong các hội thảo, hội nghị mà tôi hay tham dự, trừ bài đầu tiên của các vị quan chức có được giới thiệu lên để đọc diễn văn khai mạc. Khi đó những khách mời như tôi hiểu rằng vị đó sẽ đọc, ngắn thì 1 trang, dài thì vài trang. Biết như vậy để chuẩn bị tinh thần nghe. Còn lại sau đó phần lớn các diễn giả được mời lên để PHÁT BIỂU.

Rõ ràng được mời lên để phát biểu nhưng không ít vị bước lên sân khấu với bài phát biểu và bắt đầu đọc. Họ đọc bài phát biểu chứ không phải lên phát biểu. Nhiều trong số họ không chuẩn bị kỹ, không đọc trước nên đọc không trôi chảy, chỗ ngắt, ngừng bất hợp lý, nghe khá phản cảm.

Nhiều hội thảo lớn, chuyên nghiệp đều có hạn mức thời gian.  5, 10 hay 15 phút. Tuy nhiên do khâu chuẩn bị không kỹ, không tính được thời lượng nên nhiều bài tham luận vượt giờ, đôi khi là vượt gấp rưỡi, gấp đôi. Những hội nghị nghiêm túc thì có chuông reo hay sự nhắc nhở của chủ tịch đoàn hoặc ban tổ chức.

Tuy nhiên một số hội thảo tính chuyên nghiệp không cao hoặc vì nể nang nhau nên họ mặc kệ cho bài phát biểu dài chừng nào cũng được. Điều này làm cho thời lượng chương trình kéo dài, gây mệt mỏi cho người nghe, làm bất lợi cho các diễn giả tiếp theo.

Tôi cứ suy nghĩ, tại sao đã có từ phát biểu mà nhiều diễn giả vẫn lên bục đọc bài phát biểu! Người ta mời anh lên phát biểu thì anh phải nói những gì trong đầu anh, từ trái tim anh chứ không thể là đọc 1 bài viết khô khan chuẩn bị sẵn. Phát biểu tức nói không cầm giấy, có chăng chỉ là mảnh giấy ghi các ý chính để “phát biểu” kẻo quên chứ không phải là đọc. Nếu người dẫn chương trình giới thiệu lên đọc bài phát biểu ta mới được quyền đọc chứ. Đọc bài phát biểu và phát biểu là 2 khái niệm hoàn toàn khác nhau, 2 cụm từ với 2 nghĩa hoàn toàn khác biệt.

Chuyện như tiếu lâm mà khó ai tin rằng có diễn giả kia cắm cúi đọc bài phát biểu của mình. Khi ngẩng lên thấy mọi người bên dưới hoặc ngủ gật hoặc ngáp. Ông buồn quá và hỏi trợ lý đi theo. Trợ lý nhận lỗi. Người trợ lý đã soạn bài diễn văn này, nhưng do máy in trục trặc, anh phải nhấn nút 2 lần, hóa ra thành ra 2 bản, mỗi bản 3 trang. Ông sếp cứ thế đọc tưởng rằng 6 trang giấy là nội dung bài phát biểu được anh ta chuẩn!

Khảo dị 2 của câu chuyện trên là trợ lý soạn sẵn, in sẵn 2 bài phát biểu để sếp đọc trong 2 hội nghị. Sếp đã để riêng 2 túi cho 2 bài. Túi bên phải cho hội nghị 1, túi bên trái cho hội thảo 2. Tuy nhiên lúc lên diễn đàn rút lộn. Đọc hết gần 1 trang mới phát hiên ra nhầm. Thế là lại phải xin lỗi, cất bài này đi, lấy bài kia ra đọc từ đầu!

Trong rất nhiều hội thảo hội nghị, mỗi khách mời đã được phát đầy đủ 1 bộ tài liệu trong đó có tất cả các bài tham luận của các diễn giả. Ấy vậy mà các diễn giả lên bục vẫn đọc nguyên si bài tham luận. Tôi thiết nghĩ, nên chăng diễn giả chỉ cần nói tóm tắt ý chính, phân tích các nét căn bản hay nói cái đáng nhấn mạnh vì  bài tham luận đã được in thành tài liệu. Nếu đọc nguyên văn sẽ tốn thời gian của hàng trăm khách mời ngồi bên dưới và nó thật sự không cần thiết.

Có những hội nghị cần một khoảng thời gian để kiểm phiếu hay làm biên bản. Thế là lại chêm vào các phát biểu. Các phát biểu lại vẫn là “đọc bài phát biểu”. Tôi thiết nghĩ, nếu không có ai có thể thật sự phát biểu thì nên thay các bài “đọc phát biểu” vô hồn, ít nghĩa này bằng văn nghệ là hay nhất.

Những tràng pháo tay ai cũng mong khi phát biểu. Đó là sự tưởng thưởng xứng đáng và cao quý. Những tràng vỗ tay đột ngột giữa chừng càng vậy. Tuy nhiên đôi khi đó lại là điều làm cho diễn giả lo lắng. Nếu đó là những tràng vỗ tay vổ vũ, khen ngợi thì thật sướng và tự hào biết bao. Còn nếu mà đó là tràng vỗ tay mời diễn giả xuống thì đáng buồn.

Hơn nữa nếu bị vỗ tay mời xuống, diễn giả dễ luống cuống và đọc nhầm, đọc sai, đọc vô hồn để rồi càng gây phản cảm. Một diễn giả bình thường nhìn vào thái độ, nét mặt, cách vỗ tay của khán giả sẽ hiểu ngay họ vỗ tay với ý gì.

Tôi rất thích nghe các bài phát biểu, nhất là những bài trút từ tâm diễn giả. Tôi rất sợ nghe những người đọc bài phát biểu. Và để rút kinh nghiệm, tôi hầu như chưa bao giờ đọc tại các hội nghị. Tôi không muốn gây sự khó chịu cho người nghe. Và cả chính mình nữa.

Tôi mong các lãnh đạo đọc được bài viết này sẽ thay việc đọc bài phát biểu bằng việc phát biểu.


Nguyễn Mạnh Hùng
Chủ tịch HĐQT kiêm CEO Thái Hà Books


Ý kiến của bạn
LÝ THÚ
TÔI ÍT ĐỌC BÁO, NAY NHẬN ĐƯỢC LINK TỪ BẠN GỬI ĐẾN. tÔI ĐỌC VÀ THẤY HAY QUÁ, THẤY ĐÚNG QUÁ. TÔI MUỐN VIẾT ĐÔI LỜI CÁM ƠN TÁC GIẢ VÀ TÒA SOẠN. VẤN ĐỀ NHỨC NHỐI CỦA XÃ HỘI CHÚNG TA. VẤN ĐỀ KHÔNG CÓ TRÌNH ĐỘ MÀ LÀM LÃNH ĐẠO. VẤN ĐỀ ĐỌC NHỮNG GÌ THƯ KÝ VIẾT LÀM NHƯC NHỐI TÂM CAN BAO NGƯỜI. NGHE NHUNG CHUYỆN ĐỌC PHÁT BIỂU THẾ NÀY THÌ THẬT LÀ BUỒN. NGƯỜI TA NẾU KHÔNG THAY ĐỔI, KHÔNG HỌC ĐỂ CÓ TRÌNH ĐỘ, CỨ ĐI MUA BẰNG CẤP THÌ CHUYỆN MÃI ĐI ĐỌC MÀ THÔI. VÌ CÓ KIẾN THỨCM, CÓ TRÌNG ĐỘ ĐÂU MÀ TỰ MÌNH NÓI RA ĐƯỢC. CÁI CỦA NGƯỜI KHÁC THÌ PHẢI ĐỌC THÔI. TIẾC QUÁ ĐI THÔI!@
NGUYỄN HOÀNG CƯỜNG
Hoan nghênh
bài viết quá thực tiễn.it great. Tôi thấy phát biểu nó biểu hiện cảm xúc thật- Lời văn của chính tác giả. Cám ơn bạn về bài viết hay - microadvert
tienhoang
lâu rồi tôi mới thấy 1 bài rất đang đọc nhiều lần
Tôi tình cờ phát hiện ra bài này. Và tôi đã đọc đi đọc lại vài lần. và tôi đã gửi đường link cho bạn bè. Và không chỉ mình tôi thích nội dung cũng như cách viết của tác giả Mạnh Hùng. Mỗi nhà lãnh dạo cần đọc kỹ bài này để biết mìnhg cần phải làm gì khi được mời lên phát biểu. Chắc chắn nhiều người giật mình khi đọc bài viết của tác giả Mạnh Hùng. Tôi rất mong có nhiều bài sâu sắc và thưch tiễn như bài này trên tamnhin. Trải nghiệm và quan sát của các doanh nhân khi vết ra thật là đáng đọc!
Vương Quốc Thắng
Hay quá
Tôi rất hứng thú khi đọc bài viết này. Bài viết rất đáng đọc vfa làm cho mỗi chúng ta cần suy nghĩ. Tôi rất thích đọc các bài viết của TS Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch công ty sách Thái Hà. Các bài viết của anh luôn làm chúng ta suy nghĩ và thay đổi chính mình. Mong có nhiều bài viết hay như vậy trên báo chí. Trân trọng cảm ơn. VHL
Vũ Hải Long
"ĐỌC BÀI PHÁT BIỂU"
LỜI CHỦ BLOG: Lần đầu tiên được đọc một bài viết thẳng thắn như thế này về vấn đề "PHÁT BIỂU". ĐỌC BÀI PHÁT BIỂU trước người lớn đã là tệ, nhưng nhiều vị đến thăm cung thiếu nhi, thậm chí đến thăm một lớp mẫu giáo, cũng... ĐỌC BÀI PHÁT BIỂU! Các cháu không dám "vỗ tay" kiểu "mời xuống" như trong bài viết này đâu, nhưng là người lớn, thiết nghĩ vị nào còn phát biểu kiểu ĐỌC BẢN VIẾT SẴN như thế, cũng nên TỰ VỖ TAY CHO BẢN THÂN MÌNH đi thì hơn... Trần Huy Thuận (76 tuổi)
Trần Huy Thuận