(Tamnhin.net) - Các yếu tố như thiếu vốn, thiếu công nghệ, kỹ năng quản lý còn kém, khó tiếp cận được các chính sách hỗ trợ đã làm chậm lại sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trong những năm gần đây.
Khả năng cạnh tranh yếu
Theo Phó Cục trưởng Cục phát triển Doanh nghiệp – Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Trọng Hiệu, tính đến tháng 5/2010, có thêm 33.982 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, nâng tổng số doanh nghiệp hiện nay lên 496.101; vốn đăng ký gần 2.313.857 tỷ VND (khoảng 121 tỷ USD); ngoài ra khoảng 3,7 triêu hộ kinh doanh. DNNVV chiếm 97% doanh nghiệp; trên 50,1% lao động trong doanh nghiệp, ước tính đóng góp khoảng trên 40% GDP.
Theo PGS. TS Trần Đình Thiên (Viện Kinh tế Việt Nam), các doanh nghiệp vừa và nhỏ chỉ phát triển khá nhanh về số lượng nhưng lại thiếu về chất. Đa số các doanh nghiệp đều có quy mô nhỏ và ít vốn. Trong tổng số 289.672 doanh nghiệp thực tế hoạt động tính đến 3/2009 (theo số liệu Tổng cục Thuế, căn cứ trên số doanh nghiệp có đóng thuế), có hơn 80% số doanh nghiệp quy mô nhỏ (vốn kinh doanh dưới 5 tỷ đồng và số lao động dưới 49 người).
Năng suất lao động thấp, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm cao. So sánh giữa sản phẩm trong nước với các nước trong khu vực Thái Lan, Malaysia... thì các sản phẩm sản xuất của các doanh nghiệp Việt Nam có giá thành cao hơn. Ví dụ như sản lượng gạo của nước ta đứng thứ 2 sau Thái Lan nhưng doanh thu xếp thứ 4; sản lượng cao su xuất khẩu chỉ sau Brazil nhưng kim nghạch đứng thứ 5.
Chất lượng nhân lực của doanh nghiệp thấp. Số lượng DNVVN có chủ doanh nghiệp, giám đốc giỏi, trình độ chuyên môn cao và năng lực quản lý tốt chưa nhiều. Phần lớn các nhà lãnh đạo doanh nghiệp của chúng ta còn chưa qua các khóa đào tạo về quản trị kinh doanh một cách bài bản. Việc điều hành doanh nghiệp của nhiều doanh nhân chủ yếu là dựa trên kinh nghiệm.
DNNVV Việt Nam chưa xây dựng được thương hiệu mạnh, chưa khẳng định được uy tín chất lượng và năng lực cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế.
Khó tiếp cận chính sách hỗ trợ
Ông Nguyễn Trọng Hiệu cho rằng, các DNNVV gặp các khó khăn chung như thiếu vốn, khó tiếp cận đất đai, mặt bằng, công nghệ kỹ thuật lạc hậu, quản trị doanh nghiệp yếu kém, thị trường nhỏ, liên kết với các doanh nghiệp lớn, FDI còn thấp…
Bên cạnh đó cần phải kể đến khó khăn khách quan khác: Hệ thống pháp luật đang được xây dựng và hoàn thiện nên thiếu, chồng chéo, tính hiệu lực và minh bạch chưa cao, hay thay đổi nên khó tìm hiểu, áp dụng. Công tác trợ giúp phát triển DNNVV là lĩnh vực ít kinh nghiệm đối với cơ quan, cấp chính quyền.
Ông Hiệu cho biết, hiện nay, các chính sách, chương trình hỗ trợ tăng cường năng lực cạnh tranh cho DNNVV bao gồm: Đổi mới, ứng dụng, chuyển giao công nghệ; nghiên cứu phát triển SP mới; Chất lượng SP; Bảo hộ sở hữu trí tuệ; Đào tạo QTDN, đào tạo nhân lực; Thông tin, hỗ trợ mở rộng thị trường, hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên theo các doanh nghiệp thì để tiếp cận được với các chính sách hỗ trợ là rất khó, ngoài tầm với của các DNNVV. Một chương trình trợ giúp khá toàn diện và đầy đủ đã được xây dựng cụ thể tại Nghị định 56, cũng như tại Nghị quyết 22 của Chính phủ về các biện pháp hỗ trợ DNNVV. Tuy vậy, sau 1 năm ra đời, quá trình triển khai còn nhiều khó khăn. Các văn bản hướng dẫn việc thực hiện các chính sách này vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Nghị định 56 vẫn chưa thực sự đi vào cuộc sống.
Theo ông Hiệu, cần đẩy mạnh triển khai thực hiện các chính sách mới trợ một cách tích cực, đồng bộ giúp cho các DNNVV phát huy mọi khả năng và nguồn lực đẩy mạnh sản xuất kinh doanh.
Công Thọ