Bẫy thu nhập trung bình

Hình trên internet

Nhiều bất ổn sau hội nhập

Tại hội thảo “Doanh nghiệp hội nhập ASEAN” do Uỷ ban Quốc gia về Hợp tác Kinh tế Quốc tế, Bộ Công thương vừa tổ chức, các đại biểu nhận định: Sau 25 năm đổi mới, mở cửa và chuyển sang kinh tế thị trường, trong đó có 15 năm gia nhập ASEAN và 3 năm gia nhập WTO, Việt Nam đã trải qua 2 giai đoạn trũng của chu kỳ phát triển.

Giai đoạn 1996-1999, khi vừa gia nhập ASEAN là giai đoạn mất đà của nền kinh tế khi GDP và CPI đều giảm mạnh. Giai đoạn 2007-2009, nền kinh tế lâm vào bất ổn, lạm phát, tăng trưởng giảm tốc, là thời gian trắc nghiệm năng lực hội nhập và chống lại rủi ro phát triển.

Đó là lý do đến nay Việt Nam vẫn nằm ở mức “thu nhập trung bình”. Một số chuyên gia kinh tế gọi là “bẫy”. Vì thế, PGS.TS Trần Đình Thiên - Viện Kinh tế Việt Nam đặt ra vấn đề chúng ta đang thiếu gì cho cuộc vượt “bẫy thu nhập trung bình”.

Theo ông Thiên, thực tế kết cấu hạ tầng kém và đang trở thành các nút thắt trong tăng trưởng. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chất lượng thấp, vừa thừa lại vừa thiếu. Đội ngũ doanh nghiệp vốn được xem là mũi nhọn trong phát triển kinh tế thì thực lực yếu, liên kết thiếu tầm nhìn hạn chế, trình độ quản trị kém...

Các chuyên gia tại hội thảo nhận định: Sau 3 năm gia nhập WTO, tốc độ tăng trưởng suy giảm, nhập siêu lớn, lạm phát cao, bất ổn vĩ mô nghiêm trọng. Các điểm đó đã bộc lộ rõ các điểm yếu về mô hình, tầm nhìn cũng như các nguồn lực động kém.

Xu hướng chung của Việt Nam hiện nay là chi tiêu ngân sách lớn, từ 39 - 44% GDP; thâm hụt ngân sách trường kỳ chiếm 5% GDP; mức đầu tư cao, từ  39-42% GDP; thâm hụt mậu dịch kinh niên ngày càng tăng; tỷ giá hối đoái có khuynh hướng bị ghìm chặt. Cùng đó, diễn biến của thời tiết bất thường, thiên tai nhiều, môi trường suy thoái… đang tác động tiêu cực mạnh đến nền kinh tế.

Ông Đoàn Duy Khương, Phó chủ tịch VCCI cũng đồng tình quan điểm trên. Ông Khương cho rằng, ASEAN là cầu nối cho các DN Việt Nam đến với các thị trường lớn trên thế giới nhưng 15 năm qua các DN chưa thật sự tận dụng tốt cây cầu này.

“Thâm canh” để thoát bẫy

Tại hội thảo, nguyên nhân của việc thâm hụt ngân sách, thương mại, bất ổn vĩ mô lâu nay đã được chỉ ra. Theo đó, những yếu kém cơ cấu bên trong, sâu xa hơn, đó là mô hình tăng trưởng và cơ chế phân bổ nguồn lực không hiệu quả là tác nhân chính.

Ông Trần Đình Thiên cho biết, lâu nay tăng trưởng của chúng ta được dẫn dắt bằng vốn đầu tư, khai thác tài nguyên và viện trợ lớn. Do đó, chúng ta cần đổi mới tư duy phát triển hướng đến chất lượng, thay đổi mô hình tăng trưởng, thay đổi cơ cấu phân bổ nguồn lực… Và quan trọng nhất, chúng ta phải chuyển từ “quảng canh” sang “thâm canh” để phát triển bền vững, thoát “bẫy thu nhập trung bình”.

Ông Lê Văn Tảng-Phó tổng giám đốc Tổng Công ty cổ phần đầu tư phát triển xây dựng (DIC) cho rằng, các DN cũng cần đẩy mạnh tái cấu trúc. Tái cấu trúc, sắp xếp đổi mới DN phải được xem là một hoạt động bắt và liên tục để hoàn thiện và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tái cấu trúc, đổi mới DN trước hết phải đổi mới con người, đổi mới từ lãnh đạo DN đến các bộ phận cấp dưới. Lãnh đạo DN phải tự đổi mới về tư duy điều hành, quản lý và kinh doanh. Từ đó, đổi mới từng bộ phận trong DN thì DN mới có thể vững bước đi lên được.