Cứu lấy núi Hồng - Sông La (kỳ 1)

Mỏ đá Núi Lần, nơi UBND xã đã bán lại cho người dân

Hàng ngày có hàng chục người dân với đủ các lứa tuổi khác nhau ở các xã Xuân Lĩnh, Xuân Viên huyện Nghi Xuân rủ nhau lên các sườn núi thuộc dãy Hồng Lĩnh khai thác đá bán cho các công trình xây dựng.

Dọc đường 8B đến huyện Nghi Xuân chúng tôi bắt gặp cảnh tượng những người dân với đủ các lứa tuổi khác nhau đang trần mình "hì hục" khoét núi xẻ đá ở các đỉnh núi thuộc dãy Hồng Lĩnh.

“Chúng tôi phải mua mỏ đá này tới... 2 lần”

Tại một mỏ đá “tự phát” ở Núi Lần, xã Xuân Viên nằm sát ngay trục dường 8B chúng tôi làm quen được với vợ chồng anh Trần Văn Vân và chị Lê Thị Tuyết, là những người đã có “kinh nghiệm” trên vài chục năm trong lĩnh vực khai thác đá trái phép.

Anh kể lại quá trình trở thành “ông bà chủ” của hai vợ chồng tại mỏ đá này: “Trước đây những ngọn núi trên dãy Hồng Lĩnh của các xã Xuân Viên, Xuân Lĩnh thuộc huyện Nghi Xuân có hàng chục mỏ khai thác đá tự phát do các đầu nậu của địa phương tự lập nên.


Tuy nhiên, trong quá trình khai thác có những vụ lở đá gây tai nạn chết người xảy ra nên các mỏ đá này đã bị UBND tỉnh đình chỉ hoạt động. Nhưng kể từ đầu năm 2006, một hình thức khai thác mới lại được bắt đầu dưới sự tiếp tay của chính quyền địa phương.

Để cho người dân ở đây khai thác các mỏ đá trước đây đã bị UBND tỉnh đình chỉ, chính quyền UBND xã Xuân Viên buộc những người khai thác phải bỏ ra từ 7 đến  11 triệu đồng để có quyền tận thu những số đá còn lại.

Để có được mỏ đá này tôi đã phải nộp cho xã Xuân Viên 7 triệu, còn mỏ sát ngay bên cạnh anh Nguyễn Văn Minh, người cùng xã cũng phải nộp 4 triệu. Đến năm 2007, sau một trận mưa lớn đá từ trên cao lại đổ ập xuống. Thấy đá nhiều hơn trước, xã lại bắt gia đình tôi nộp thêm 5 triệu, còn anh Minh thì phải nộp thêm 2,5 triệu nữa để được tiếp tục khai thác”.


Sau một thời gian khai thác không đem lại hiệu quả nên anh Minh đã bỏ, còn anh Vân vì hoàn cảnh khó khăn nên “đâm lao đành phải theo lao”.

Chị Lê Thi Tuyết cho biết: “Trước đây khi xã chưa cấm khai thác và chưa phải đóng thuế thì các đầu nậu ở địa phương tranh giành nhau. Nhưng từ ngày xã bắt đóng thuế thì có rất ít người dám nhận. Gia đình tôi gồm 3 người làm việc quần quật suốt cả ngày nhưng thu nhập cũng chỉ được 70 ngàn đồng/1 ngày”.

“Nghề khai thác đá theo kiểu thủ công này rất nguy hiểm. Do không được dùng mìn nên muốn có đá tôi phải trèo lên các vách núi cheo leo dùng búa và xà beng đập, cạy cho đá đổ xuống. Vì thế đá văng vào chân là chuyện 'xảy ra như cơm bữa'. Biết là nguy hiểm nhưng gia đình tôi vẫn phải làm với hy vọng vớt vát lại số tiền thuế đã nộp”, anh Vân kể.

“Không có chuyện xã bán cho dân!?”
    
Trao đổi vấn đề này với  Tamnhin.net, ông Cao Viết Đức - chủ tịch UBND xã Xuân Viên hoàn toàn phủ nhận vấn đề trên: “Các mỏ đá ấy là do người dân tự ý khai thác lại số đá thừa, chỉ dùng để xây các công trình phụ chứ không phải họ khai thác để bán. Còn việc xã bán các mỏ đá các hộ dân khai thác là hoàn toàn bịa đặt”.

Ông Đức còn cho rằng, hiện nay các mỏ đá ở xã đều đã bị cấm nhưng nhiều người vẫn len lút vào khai thác. Hành vi này xảy ra không thường xuyên và nếu bị phát hiện thì xã sẽ xử lí ngay.


Tuy nhiên, theo tìm hiểu của phóng viên thì sự việc lại hoàn toàn trái ngược với những gì mà vị chủ tịch này đã nói.

Hiện tại gia đình anh Trần Văn Vân và anh Nguyễn Văn Minh vẫn lưu lại những hoá đơn chứng từ để chứng minh việc gia đình chị khai thác đá là được sự đồng ý của chính quyền xã.

Và hầu như ngày nào tại các mỏ đá tự phát nằm trên địa bàn xã Xuân Viên, người đến khai thác đá vẫn luôn "vui vẻ" và 'tấp nập".

Kỳ tới: “Quy hoạch mỏ đá cách nhà dân chưa đầy... 200m”