Tuần vừa qua, Lầu Năm Góc đã đưa ra một tin tức lớn khi tuyên bố rằng nước Mỹ đang mở thêm nhiều vị trí trong quân sự Mỹ dành cho các nữ quân nhân. 14,000 vị trí này bao gồm thợ máy xe tăng và nhân viên tình báo tiền tuyến. Tuy nhiên, khoảng 1/5 vị trí quân sự hiện tại bao gồm bộ binh, các đơn vị xe tăng chiến đấu và các lực lượng đặc biệt vẫn bị cấm. Sự thay đổi không đi quá xa đối với một số người như Dân biểu Loretta Sanchez của tiểu bang California – người cho rằng thật lố bịch khi chỉ mở một vài vị trí ở cấp tiểu đoàn chỉ nhằm tạo ra một chương trình thí điểm.” Nhưng sự thay đổi này đi quá xa đối với những người khác như ứng cử viên tổng thống ông Rick Santorum, người lo lắng rằng phụ nữ trên chiến trường có thể làm tổn hại đến các chiến dịch bởi vì “đàn ông có thể xúc động khi nhìn thấy một người phụ nữ bị tổn hại.”
Trong một cuộc tranh luận về chính sách như thế này, việc học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia cho phép phụ nữ được chiến đấu trên chiến trường là một điều hữu ích. Nhưng chỉ việc tìm hiểu có bao nhiêu quốc gia như thế cũng gây ra khó khăn đáng ngạc nhiên. Một số quốc gia không có hạn chế chính thức về việc cho phép phụ nữ gia nhập các đơn vị chiến đấu nhưng lại hiếm khi để việc này diễn ra. Các quốc gia khác như Nhật Bản và Thụy Sỹ lại cho phép phụ nữ được làm việc ở một số vị trí quân sự nhưng gần đây phụ nữ lại không được tham gia vào các trận chiến.
Sau đó nảy sinh vấn đề về những thứ gì cấu thành nên “trận chiến.” Sự thay đổi luật lệ này của Mỹ là sự phản ánh rõ ràng một thực tế rằng xét về mức độ rộng, phụ nữ đang tham gia vào những trận chiến. Mặc dù có sự hạn chế về vị trí, tuy nhiên Bộ Quốc phòng cho biết 144 phụ nữ Mỹ đã tử vong và 865 người đã bị thương trong cuộc chiến tranh ở Afghanistan và Iraq kể từ năm 2001.
Số lượng quốc gia mở rộng các vị trí chiến đấu trên tiền tuyến còn lớn hơn so với suy nghĩ của bạn (hoặc so với những bản báo cáo mà giới truyền thông thi thoảng có đề xuất). Một cuộc khảo sát năm 2010 do Bộ Quốc phòng Anh tiến hành tại Canada, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Israel, Hà Lan, Na Uy, Ba Lan, Romania và Thụy Điển cũng như các quốc gia cho phép phụ nữ có “vai trò thân cận” trong chiến đấu, được định nghĩa như sau “tham gia vào các cuộc chiến với quân địch trên mặt trận với tư cách cá nhân hoặc trong quân đoàn và được trang bị vũ khí, được tham gia vào các cuộc chiến và có khả năng giáp mặt trực tiếp với các lực lượng thù địch”. Australia đã tham gia vào danh sách các quốc gia cho phép nữ quân nhân ra trận vào tháng 9/2011 khi quốc gia này mở những đơn vị tiền tuyến cho phụ nữ, bao gồm một trong những lực lượng lớn nhất ở Afghanistan.
Một số ít các quốc gia khác cũng có thể được xét thêm vào danh sách này. Hàn Quốc bắt đầu mở rộng các vị trí tiền tuyến cho phụ nữ bao gồm pháo binh và các sư đoàn thiết giáp. Phụ nữ đã chiến đấu trong quân đội Eritrea kể từ cuộc chiến tranh giành độc lập từ tay Ethiopia năm 1991. Ngoài ra, phụ nữ cũng làm nhiệm vụ chiến đấu trong vai trò là các phi công ở Anh, Pakistan, Serbia, Nam Mỹ, Mỹ và nhiều quốc gia khác.
Thậm chí ở các quốc gia đã được điều tra trong cuộc khảo sát của Bộ Quốc phòng Anh vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Phụ nữ Hà Lan bị cấm hoạt động trong các tàu ngầm hoặc chiến đấu trên biển. Tại Pháp, tàu ngầm và các đơn vị chống bạo loạn cũng cấm phụ nữ làm việc. Trong khi về mặt lý thuyết, bộ binh Pháp cho phép phụ nữ được làm việc nhưng trên thực tế phữ chỉ chiếm khoảng 1.7% quân đội chiến đấu.
Tại Israel, chính sách cũng đang dần phát triển. Santorum đã trích dẫn Israel là quốc gia không cho phép phụ nữ tham gia vào tiền tuyến do những ảnh hưởng tâm lý tới đàn ông, nhưng trên thực tế, quân đội Irsael đã cho phép phụ nữ tham gia phần lớn vào những vị trí chiến đấu này. Chỉ có 12% vị trí quân sự ở Irsael bị cấm đối với phụ nữ bao gồm các vị trí chiến đấu trong quân đoàn thiết giáp và bộ binh. Nhưng phụ nữ có thể phục vụ trong pháo binh và nhiệm vụ tuần tra biên giới.
Ngay cả ở các quốc gia không có những hạn chế, sự tham gia của phụ nữ trong các đơn vị chiến đấu cũng khá hiếm. Ví dụ như ở Canada, nơi không đặt ra các hạn chế đối với nữ quân nhân kể từ năm 1989, có đến 17% lực lượng quân đội là phụ nữ nhưng phụ nữ trong đội quân chiến đấu chỉ chiếm 3.8%. Mặc dù không ngoại trừ trong luật nhưng chưa có nữ quân nhân nào đủ tiêu chuẩn làm việc trong đơn vị chống khủng bố của Canada – nơi yêu cầu khả năng thể chất cực kỳ cao.
Cuộc chiến tranh Afghanistan có thể được coi là nơi thử nghiệm cho các nữ quân nhân tham gia chiến đấu với các thành viên liên minh bao gồm Canada, Đức, Ba Lan và Thụy Điển – những quốc gia lần đầu tiên triển khai phụ nữ trong các đơn vị tiền tuyến. Không có vấn đề nghiêm trọng nào được báo cáo trong cuộc điều tra của Anh, và một số lực lượng quân sự phát hiện ra rằng nữ quân nhân làm việc hiệu quả hơn tại một số nhiệm vụ, chẳng hạn như thu thập thông tin tình báo từ các nữ thường dân.
Trong số những quân đội hùng mạnh nhất thế giới, quân đội Mỹ thực sự khá tiến bộ. Quân đội Trung Quốc nắm số quân lớn nhất thế giới cho phép phụ nữ chỉ được hoạt động trong những vị trí hỗ trợ và đã bị chỉ trích về việc yêu cầu tuyển dụng phụ nữ phải thể hiện các năng khiếu như ca hát hoặc nhảy múa như một phần của quá trình tuyển chọn. Quân đội Ấn Độ chỉ có một số ít phụ nữ trong vai trò hỗ trợ và không cho phép họ đảm trách những nhiệm vụ lâu dài.
Nước Nga có một lịch sử lâu dài về việc tuyển dụng các nữ quân nhân, bao gồm “tiểu đoàn phụ nữ đã hi sinh” trong cuộc cách mạng 1917 và Lyudmila Pavlichenko – một trong số những tay súng bắn tỉa thành công trong Chiến tranh Thế giới thứ II. Nhưng ngày nay, phụ nữ không phải là đối tượng thuộc chế độ quân dịch của quốc gia. Những phụ nữ tình nguyện chiếm khoảng 3% quân đội Nga và hầu hết ở vị trí hỗ trợ và vị trí văn phòng; tuy nhiên, những cuộc thi Hoa hậu Quân đội Nga hàng năm không hẳn là một dấu hiệu của sự tôn trọng đối với vai trò của họ.
Thật không may, bất chấp những chính sách của một quốc gia về vai trò của người phụ nữ trong quân đội, Các nữ quân nhân của các quốc gia như Canada, Mỹ, Australia và Thụy Điển phải đổi mặt với tình trạng quấy rối tình dục và tấn công tình dục tại các cơ sở quân sự. Trong khi những nữ quân nhân trên khắp thế giới ngày càng dũng cảm đương đầu với những nguy hiểm tương đương như nam quân nhân, họ vẫn phải đối mặt với những nguy hiểm từ chính đồng đội của mình.
Chúc Linh (Theo Foreign Policy)