Nhà văn Đỗ Chu có lần nói với tôi tại Báo Tiền Phong: Tôi rất cảm ơn Ông, cảm ơn báo TP đã làm cho những cô gái cao kều ở quê tôi mở mày mở mặt. Trước đây, họ khổ lắm, không dám ra khỏi nhà !
Đúng vậy. Những cô gái cao kều như Đỗ Chu nói trước đây họ khổ sở vì không được coi là bình thường, có khi ế chồng ! nay họ chính là những cô gái CHÂN DÀI được đón mời, hoặc ít ra họ cũng có một cuộc sống bình thường …Thay đổi một quan niệm về cái đẹp nhiều khi làm thay đổi số phận hàng ngàn, hàng vạn con người.
Cái đẹp của người phụ nữ trước đây thường gắn với bếp núc, với gia đình. Ca dao có câu :
Có chút nhan sắc, má phấn răng đen mà còn bị lấy đi vì cuộc sống đầu tắt mặt tối ấy. Từ vẻ đẹp đảm đang, chịu đựng, trong gia đình, đến vẻ đẹp năng động, sáng tạo, hồn nhiên tươi trẻ ngoài xã hội …không chỉ bắt đầu từ kinh tế, nó còn được bắt đầu từ văn hóa, từ những hoạt động văn hóa như thi hoa hậu. Thực ra Ông cha xưa có những quan niệm về cái đẹp mà nay ta tiếp thu, mở rộng, nâng cao. Ngay cả cái đẹp về hình thể. Cái đẹp “ Thắt đáy lưng ong” nay chính là cái đẹp của vòng eo, của các số đo nhân trắc học. Làm thay đổi quan niệm về cái đẹp chân chính, chính là góp phần làm thay đổi số phận con người, tất nhiên là theo chiều hướng tốt. Đó là điều cốt lõi, mang tính nhân văn.
Thành công của cuộc thi hoa hậu đầu tiên ở nước Việt Nam thống nhất năm 1988 được hàng triệu người ủng hộ, quan tâm là vậy.
Ngược lại, cũng rất nhiều người phản đối gay gắt. Một người có quyền lực mà tôi không tiện nêu tên bảo: “Các anh tổ chức thi hoa hậu là làm nhục người phụ nữ Việt Nam, chúng tôi không để yên đâu!”.
Tôi bảo “Đồng chí nói làm nhục, là nhục ở chỗ nào?”. “Các anh bắt mấy cháu mặc đồ lót phơi mình trên sân khấu, không làm nhục… là gì?”. Tôi suýt phì cười: “Các thí sinh đăng ký dự thi là hoàn toàn tự nguyện. Họ lên sâu khấu mặc quần áo dạ hội, áo dài dân tộc hay áo tắm là để tôn lên vẻ đẹp của chính các thí sinh… Các thiếu nữ được tôn vinh, được nhận giải thưởng, được trao vương miện là phái đẹp được tôn thờ, sao lại gọi là “làm nhục”, chẳng lẽ chị (lẽ ra tôi phải nói là bà) muốn họ suốt đời ăn xó mó niêu sao!”. Bà ta đỏ mặt, đập tay xuống bàn “Anh là Tổng biên tập tờ báo của đoàn TNCS mà… mà theo quan điểm tư sản…”.
Việc thi hoa hậu đã diễn ra ở nhiều quốc gia, trên thế giới có là gì đâu! Cớ sao cuộc thi hoa hậu đầu tiên ở nước Việt Nam thống nhất năm 1988 lại được báo giới nước ngoài quan tâm như vậy. Hàng chục tờ báo, hãng phim, hãng thông tấn tìm cách vào đưa tin. Sau này, tôi có xem, có đọc, nhiều bài báo đăng trên các tờ báo Âu Mỹ đều coi cuộc thi hoa hậu do báo Tiền Phong tổ chức năm 1988 là tín hiệu đổi mới ở Việt Nam! Tôi cũng nói thêm rằng, 10 cô gái đẹp nhất của cuộc thi lần ấy đều được các tờ báo, hãng thông tấn nước ngoài trao giải thưởng. Phải chăng, đúng như suy nghĩ của tôi, cuộc thi đã góp phần khẳng định cái tôi của con người, tôn vinh con người – con người cá nhân, con người bản thể, điều mà lúc bấy giờ người ta kết cho tôi cái tội “Tuyên truyền lối sống Mỹ”, quan điểm tư sản…
Thực ra, mỗi hoa hậu đều có vẻ đẹp riêng. Bùi Bích Phương sắc sảo, Diệu Hoa đậm đà, Nguyễn Thị Huyền hồn nhiên nữ tính, Mai Phương có vẻ đẹp tuổi học trò, Ngọc Khánh thông minh, Hà Kiều Anh từng trải... Riêng tôi, từ nhỏ đến giờ luôn thích vẻ đẹp hồn nhiên, trong trắng kể cả vẻ hồn nhiên của người từng trải. Tôi cho rằng, con người bắt đầu từ tự nhiên, và cuối cùng lại quay về với tự nhiên.
Nếu tác động vào tự nhiên thì tác động sao cho gần với tự nhiên hơn! Nếu tác động vào tự nhiên, làm vẻ đẹp tự nhiên biến dạng, hay xa rời tự nhiên là hỏng! không những làm mất vẻ đẹp của con người, của tự nhiên mà còn có tác động ngược lại.
“Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng” đều là thứ tôi chẳng thích thú tí nào! Và nói như Thế Lữ “Những cảnh sửa sang, tầm thường, giả dối”. Mỗi lần gặp gỡ các thí sinh dự thi, tôi đều nói với các em rằng: Lên sân khấu biểu diễn, các bạn phải giữ cho được vẻ đẹp tự nhiên, nụ cười tự nhiên, dáng vẻ tự nhiên, sao cho thoải mái nhất, chân thật nhất...
Nhiều người thường nhắc tới giọt nước mắt của Á hậu 1 Hoa hậu thế giới người Việt 2007 Têrêsa Sain Sam đã khóc trên sân khấu khi không đủ ngôn từ tiếng Việt để trả lời câu hỏi. Giọt nước mắt chân thật ấy mới đáng yêu làm sao. Hàng triệu trái tim đồng cảm... Khác với giọt nước mắt cũng trong đêm ấy của một người đẹp khác...
Cái thật chính là cái đẹp. Mọi thứ giả dối đều phi nhân tính, kể cả sự làm giả tinh vi nhất. Người ta thường ca ngợi cái “biển giả”, “bầu trời giả” ở Hollywood, kinh đô điện ảnh Hoa Kỳ. Tôi đã đứng rất lâu trước những cảnh giả đó. Dù quay lên phim còn đẹp hơn cảnh thật, tôi vẫn cứ thấy nó giả. Khi tôi và hoa hậu Nguyễn Thu Thủy đến thăm trường quay với cảnh tuyết giả ở Hollywood, tôi bảo Thủy: “Ở đây người ta làm giả y như thật. Mưa bọt sắp rắc lên đầu chúng ta còn thật hơn mưa tuyết, nhưng nếu ai đã nhìn thấy cảnh này, hẳn không muốn xem những cơn mưa tuyết do Hollywood tạo ra trên phim nữa”. Thủy bảo “Đúng vậy. Của giả chỉ xem được một lần thôi”.
Nói vậy, hóa ra nền công nghệ làm đẹp đang phát triển trên khắp thế giới là trái với tự nhiên ư?
(Còn nữa)
Dương Kỳ Anh