Chọi gà - Thú chơi tao nhã

Từ thú chơi…

Chọi gà là thú chơi để xem, giải trí về đấu pháp, tài nghệ của gà, nhưng còn một ý nghĩa khác đó là bói lộc đầu năm. Đầu năm gà làng mình, xã mình thắng là có lộc, làm ăn sẽ phát đạt. Gà thắng độ được thưởng tiền, thưởng cờ, giấy khen của ban tổ chức.

Là một thú chơi tao nhã, vừa có tính tiêu khiển lại vừa khuyến khích việc chăn nuôi của nhà nông xưa. Đó là một thú chơi mà hầu hết ở các ngày Tết, ngày hội đều có. Nhiều làng nổi tiếng như: chơi gà chọi như Đình Bảng (Bắc Ninh),Thổ Hà, Yên Phụ (Yên Phong) hay một số nơi khác ở cả 3 miền Trung, Nam, Bắc đều có.

Đặc biệt, trò chơi chọi gà có một sức hút rất nhanh đông đảo quần chúng, vừa mang tính chất giải trí, vừa mang tinh thần thượng võ, là chất keo sơn gắn kết tinh thần cộng đồng đã từng tồn tại trong một thời gian dài ở các hội làng xưa.

Trò chơi chọi gà đòi hỏi một sự kỳ công lớn của người nuôi: từ việc chọn gà giống phải là gà chọi "nhà nòi"! Lựa chọn kỹ gà bố, gà mẹ rồi đến khi trứng nở ra gà con lại được lựa từ dáng vẻ chân, mỏ, mình, đầu... Những chú gà nòi được nuôi rất công phu và đưa chúng tập luyện với các chú gà chọi khác để làm quen dần với những trận chiến đấu. Có những hiệp đấu của những cặp gà kéo dài tới hàng tiếng đồng hồ không phân thắng bại. Hai con gà chọi đỏ gay lừa mổ nhau, đập cánh vào nhau, nhảy lên đá móc vào nách, vào cổ họng, vào ức của đối phương quyết liệt hoặc ghì nhau đè cánh đạp chân như những đấu thủ trên sàn đấu. Những cú mổ hiểm hóc vào mắt, vào cổ đối phương đến chảy máu, những cú đá móc với những chiếc móc sắc nhọn đến toác ngực làm người xem xung quanh thán phục, bàn tán, tranh cãi rất say sưa.
Bởi vậy, thú chơi chọi gà đã tồn tại và hiện hữu trong đời sống hàng ngày ở cả nông thôn và thành thị.

Đến đam mê…

Theo như sách “Kinh kê” có ghi: “Chọi gà xưa kia là thú chơi của các vua quan, hoặc các công tử nhà giàu…”. Việc chăm sóc, nuôi dưỡng một con gà phải tốn kém rất nhiều công sức và tiền bạc, do vậy phải là người có điều kiện và tiềm lực mới có thể chơi gà.

Ngày nay chơi gà vẫn đang được phổ biến rộng rãi ở mọi tầng lớp nhân dân,  cả nông thôn và thành thị. Về những miền quê vào dịp này, khi những ngày nông nhàn dỗi, ta có thể bắt gặp trên tay nhiều cụ già, thanh niên ôm những chú gà chọi ra bãi “Vần gà”. Hoặc đâu đó trên một khoảng đất hiếm hoi ở Hà Nội này, cúng có rất nhiều người đang vây xúm lại xem chọi gà. Thú chọi gà ngày nay không chỉ là thú chơi mà còn là niềm đam mê cho tất cả những ai yêu gà và muốn gắn bó với nó. Chọi gà được coi là một môn nghệ thuật điêu luyện và phải là người yêu gà thì mới đào tạo ra được một con gà đá hay, có tên tuổi trong giới.


Tôi tìm gặp một người có tên tuổi trong giới chuyên môn, một chàng trai gốc Hà nội đã có 20 năm đam mê với thú chơi gà. Đó là anh Trần Mạnh Hà, chơi gà từ khi còn rất trẻ. Anh Hà chia sẻ: “Tôi chơi gà từ năm 16 tuổi, lúc đầu chỉ là đi theo bạn bè xem đá gà. Thanh niên mà, bạn còn lạ gì, hay hiếu kỳ, thích những trò chơi mang tính khiêu chiến… Nhưng không hiểu sao cũng từ những lần đi xem những trận đá gà đó đã lôi cuốn tôi từ lúc nào, và dần dần trở thành niêm đam mê không thể thiếu trong cuộc sống của tôi”. Anh Hà còn vui vẻ khoe: “ Tôi đã sưu tầm và bỏ rất nhiều công phu ra để nuôi được những “chiến kê”có tên tuổi trên đấu trường, và nó có giá thành rất cao: có những con cả chục triệu, vài chục triệu nhưng tôi không bao giờ bán, mặc dù có lúc tôi thiếu tiền”. Vừa nói anh vừa chỉ tay khoe trong chuồng ga của anh đang có 5 con, xuân này sẽ mang nó ra sới chọi. Mỗi con gà thắng là một niềm vui, niềm tự hào không gì bằng đối với anh.

Cuộc sống bon chen lẫn lộn, khi tất cả những gì cũng có thể mang ra ngả giá… Tôi vẫn cảm thấy trân trọng chàng trai Hà thành có một niềm đam mê rất đỗi bình dị với thú chơi chọi gà, thật hiếm có.

Nhưng có một thực tế hiện nay rất nhiều người lợi dụng thú chơi tao nhã này để biến chọi gà thành sới bạc, làm mất đi cái hay, cái đẹp của phong tục truyền thống có từ ngàn xưa…

Tuy nhiên, đối với những người đam mê chọi gà như một nghề chơi “lắm công phu”, thì đây thực sự là một thế giới kỳ thú…Ngày xuân, đi xem chọi gà, vừa được thưởng thức một trò chơi dân gian truyền thống, cũng là dịp để sống lại cảm giác lễ hội Tết thuần Việt rất riêng và độc đáo!..