Kinh tế Việt Nam 2011: Thành tựu, khó khăn và những giải pháp

Tiếng nói trí thức Góc chuyên gia
Thứ sáu, 30/9/2011 12:23 GMT+7
Hội thảo về kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2011 (Ảnh Internet)
Mặc dù tăng trưởng GDP trong 9 tháng qua chỉ đạt 5,76% thấp hơn cùng kỳ năm 2010 (6,52%), nhưng trong khi Chính phủ phải tập trung ưu tiên cho ổn định vĩ mô, kiềm chế lạm phát thì đây là một cố gắng lớn.

Kết quả tích cực bước đầu    

Thông cáo báo chí về một số nội dung chủ yếu phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9/2011 của Văn phòng Chính phủ cho biết 9 tháng đầu năm 2011, nhiệm vụ kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội đạt được những kết quả tích cực bước đầu.

Nổi bật là lạm phát đang giảm dần. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9/2011 tăng 0,82%, là mức tăng thấp nhất kể từ đầu năm và là tháng thứ hai liên tiếp đạt dưới 1% (mức tăng CPI tháng­­ từ tháng 1 đến tháng 9/2011 lần lượt là 1,74%; 2,09%; 2,17%; 3,32%; 2,21%; 1,09%; 1,17%; 0,93% và 0,82%).

Thu ngân sách 9 tháng so với dự toán năm bằng 78,5%, chi bằng 70,5%, ước cả năm bội chi có thể ở mức 4,9% giảm so với mức kế hoạch 5,3%.

Kim ngạch xuất khẩu tiếp tục đạt tốc độ tăng trưởng cao so với cùng kỳ năm trước và so với kế hoạch đề ra, đạt 35,4%. Tỷ lệ nhập siêu 9 tháng gần 9,8% tổng kim ngạch xuất khẩu, thấp hơn nhiều so với chỉ tiêu Nghị quyết số 11/NQ-CP đã đề ra (không quá 16%). Thặng dư cán cân thanh toán ngoại tệ đã dương, dự trữ ngoại tệ tăng; lãi suất giảm, hiện nay lãi suất huy động tiết kiệm ở mức 14% - 15%, lãi suất cho vay đã giảm và có xu hướng tiếp tục giảm.

Về đầu tư phát triển, nhằm góp phần giảm tổng cầu, kiềm chế lạm phát, việc cắt giảm, điều chuyển vốn đầu tư đã được các cấp ngành, địa phương chỉ đạo, tập trung cho các dự án cấp bách, cần đẩy nhanh tiến độ, sắp hoàn thành. Nhờ đó, số dự án hoàn thành trong năm 2011 tăng thêm trên 1.050 dự án; tổng đầu tư toàn xã hội giảm còn dưới 35% GDP cho cả năm 2011. Các chỉ số nợ quốc gia đều nằm trong giới hạn an toàn.

Về tăng trưởng GDP, kết quả các quý sau đã cao hơn quý trước cho thấy kinh tế vĩ mô đã có tín hiệu tích cực, trong đó quý I tăng 5,43%; quý II tăng 5,67%, quý III tăng 6,11%; 9 tháng đạt 5,76%.

Những khó khăn, tồn tại và giải pháp             

Trong phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 9, các thành viên Chính phủ thừa nhận chặng đường từ nay đến cuối năm sẽ còn nhiều khó khăn, thách thức rất lớn.

Tình hình kinh tế thế giới đang đứng trước nhiều khó khăn thách thức rất lớn, tác động tiêu cực đến nước ta. Ở trong nước, kinh tế vĩ mô chưa vững chắc. Lạm phát vẫn còn ở mức cao, sản xuất kinh doanh còn không ít ách tắc, hàng tồn kho lớn. Đời sống nhân dân, nhất là người nghèo, ở vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn. Thiên tai, dịch bệnh gây nhiều thiệt hại... Tổng cục Thống kê cũng nhận định, giá hàng hóa trên thị trường thế giới tiếp tục có những biến động khó lường; nguồn cung thực phẩm trên thị trường trong nước tuy đã có dấu hiệu hiệu tích cực nhưng giá một số dịch vụ và mặt hàng thiết yếu sẽ tăng vào những tháng cuối năm và thời điểm giáp Tết Nguyên đán do nhu cầu tiêu dùng tăng. Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh cũng nhận định, trong quý IV nhu cầu nhập khẩu lớn, cân đối ngoại tệ, nhất là huy động và cho vay lớn sẽ tạo áp lực về thu đổi ngoại tệ và giá.

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh mục tiêu trong công tác chỉ đạo điều hành của Chính phủ chặng đường còn lại của năm 2011 là tiếp tục kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội, duy trì tăng trưởng hợp lý; phấn đấu giữ mục tiêu lạm phát ở mức 18%, tăng trưởng GDP 6%.

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam cho biết tại phiên họp vừa rồi, Chính phủ đã thẳng thắn nhìn nhận lạm phát ở nước ta trong thời gian qua so với nhiều nước luôn ở mức cao và kéo dài. Điều này do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân do bị tác động của kinh tế thế giới khi độ mở của nền kinh tế Việt Nam cao hơn nhiều nước nhưng nguyên nhân nội tại của nền kinh tế là chủ yếu: chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa nới lỏng kéo dài; tăng dư nợ tín dụng, thâm hụt ngân sách liên tục ở mức cao; cơ cấu kinh tế, cơ cấu đầu tư chưa hợp lý, năng suất lao động và hiệu quả đầu tư thấp...

Để xử lý căn bản tình trạng trên, Chính phủ thống nhất cần áp dụng cả những giải pháp trước mắt và lâu dài. Trước hết là tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ-tài khóa chặt chẽ; nâng cao hiệu quả đầu tư; đẩy mạnh xuất khẩu, kiểm soát chặt nhập khẩu để giảm nhập siêu; nâng cao hiệu quả sản xuất, nhất là nông nghiệp; ổn định tâm lý và cải thiện niềm tin của người dân đối với chính sách kinh tế vĩ mô.

Về lâu dài, cần tập trung chuyển đổi mô hình tăng trưởng trên cơ sở áp dụng tiến bộ khoa học, công nghệ, nâng cao năng suất lao động xã hội, tăng tính cạnh tranh của nền kinh tế; tái cấu trúc nền kinh tế, trong đó tập trung tái cơ cấu đầu tư, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước và hệ thống tài chính - ngân hàng; tập trung nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh; phát triển đồng bộ, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các thị trường; đồng thời kiểm soát lạm phát có mục tiêu và làm tốt công tác thông tin, tuyên truyền.

Chính phủ yêu cầu Ngân hàng Nhà nước trên cơ sở kết quả kiềm chế lạm phát, từng bước giảm dần lãi suất tín dụng, bảo đảm hỗ trợ dòng vốn tín dụng cho các nhu cầu thiết yếu trong sản xuất, kinh doanh, trước hết là nông nghiệp, nông thôn, ngành điện, doanh nghiệp nhỏ và vừa, tín dụng xuất khẩu; điều hành tăng trưởng tín dụng khoảng 15-17%, tổng phương tiện thanh toán khoảng 12%.

Bên cạnh đó, xây dựng phương án cân đối ngoại tệ và điều hành tỷ giá trong quý IV năm 2011 và quý I năm 2012. Tiếp tục duy trì và phát huy kết quả đạt được trong quản lý ngoại tệ và vàng trong thời gian qua; sớm nghiên cứu ban hành chính sách để huy động ngoại tệ và vàng đầu tư vào sản xuất, kinh doanh.

Phản ứng nhanh với giải pháp kiềm chế lạm phát của Chính phủ, Bộ Tài chính cũng vừa đề xuất 6 giải pháp với việc tăng cường thiết lập kỷ luật cho chính sách tiền tệ. Theo đó, các giải pháp đáng chú ý là Bộ này đề nghị Ngân hàng Nhà nước cần ổn định tốc độ tăng cung tiền, đồng thời xây dựng lộ trình giảm dần việc kiểm soát lãi suất và hướng tới lãi suất sẽ do thị trường quyết định tùy theo mức cung tiền. Hình thức tiếp theo là áp dụng chính sách lạm phát mục tiêu. Bên cạnh đó là cải cách hệ thống tài chính theo hướng tăng tính cạnh tranh giữa các ngân hàng và của cả hệ thống ngân hàng thương mại để giảm mặt bằng lãi suất. Để thực hiện việc này, cần phát triển thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp nhằm hình thành kênh huy động vốn khác; giảm sự phụ thuộc vào vốn do ngân hàng cung cấp.

Để đảm bảo ổn định giá cả, Chính phủ yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tập trung chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản; tiếp tục khuyến khích, hỗ trợ phát triển nhanh đàn gia súc, gia cầm đáp ứng nhu cầu thị trường, không để thiếu hàng, đẩy giá thực phẩm lên cao, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán sắp tới.     Bên cạnh đó, Bộ Công thương phối hợp với Bộ Tài chính và các địa phương có biện pháp mạnh để khắc phục hiện tượng đầu cơ găm hàng, thao túng giá, đẩy giá lên cao. Kiên quyết xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, kinh doanh hàng giả, trốn thuế. 

Chính phủ cũng đặc biệt quan tâm đến hiệu quả hoạt động của tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Trong những tháng cuối năm, để nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực này, Chính phủ yêu cầu các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước tập trung vốn đầu tư vào các ngành nghề sản xuất, kinh doanh chính, không để đầu tư ngoài ngành, nhất là các lĩnh vực tài chính, bảo hiểm, bất động sản, chứng khoán. Đối với các tập đoàn, tổng công ty trước đây đã đầu tư vào các lĩnh vực này phải sớm có kế hoạch thoái vốn, tiến tới chấm dứt kinh doanh. Các bộ quản lý ngành có phương án xử lý kiên quyết, dứt điểm đối với các tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước sản xuất, kinh doanh không hiệu quả, thua lỗ kéo dài; đề xuất mô hình quản lý các tập đoàn, tổng công ty nhà nước phù hợp theo hướng tinh gọn, hiệu quả.

Không phải ngẫu nhiên mà trước phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 9, đã có 2 cuộc hội thảo có nội dung mang tầm vĩ mô được tổ chức ở Thành phố Hồ Chí Minh. Tại haicuộc hội thảo này, nhiều ý kiến của giới chuyên gia kinh tế cho rằng, đã đến lúc cần phải tạo được bước ngoặt cho nền kinh tế khi nguy cơ lạm phát kéo dài, sản xuất đình trệ.  

Thu Anh    


Ý kiến của bạn