Các nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới như Thái Lan, Ấn Độ đang "ngự" trên kho dự trữ gạo khổng lồ trước vụ thu hoạch mới, trong khi các khách mua lớn là Manila và Giacácta sẽ giảm nhập khẩu gạo do có vụ mùa bội thu trong nước. Giá gạo giới hạn ở mức hợp lý sẽ đảm bảo việc cung cấp đủ cho một số quốc gia nghèo nhất ở châu Á và châu Phi, nhưng tất cả những nước này hiện đều không lo ngại về khả năng hoảng loạn trên thị trường do thiếu hụt nguồn cung như năm 2008 với gạo chất lượng cao của Thái Lan khi đó được bán với giá kỷ lục 1.000 USD/tấn.
Darren Cooper, một nhà kinh tế cấp cao thuộc Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế ở Luân Đôn (Anh), nói rằng với các động lực thị trường hoàn toàn khác nhau, giá gạo sẽ không biến động như ngô, lúa mì và đậu tương. Những gì mà chúng ta đang chứng kiến chỉ nằm bên phía cung cấp, nên giá sẽ biến động theo chiều đi xuống. Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế, một cơ quan nghiên cứu được các khách mua và nhà sản xuất tài trợ, nhận định lượng gạo buôn bán trên thế giới năm 2012 sẽ giảm khoảng 4,7% xuống 34 triệu tấn, do các nước nhập khẩu gạo hàng đầu giảm mua vì đạt sản lượng cao hơn trong năm nay nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi.
Thái Lan, nước xuất khẩu gạo nhiều nhất thế giới, ước đã tích lũy lượng gạo kỷ lục 10 triệu tấn gạo, tương đương gần 1/3 lượng gạo buôn bán cầu hàng năm, sau kế hoạch can thiệp của chính phủ nước này vào hoạt động xuất khẩu gạo. Trong một động thái mang tính dân túy, Chính phủ Thái Lan đã mua gạo từ nông dân với mức giá trung bình cao hơn 40% so với thị trường, khiến lượng gạo trong kho gia tăng, càng khó cho việc bán ra. Các nhà chức trách Thái Lan đang tuyệt vọng tìm kiếm khách hàng mua gạo của họ trước vụ thu hoạch mới bắt đầu từ tháng 10 tới. Một thương nhân ở Băngcốc nói Chính phủ Thái Lan phải bán để có chỗ cho lượng gạo của vụ thu hoạch mới nhập kho, và thị trường đang chờ để xem khó khăn to lớn này sẽ được giải quyết như thế nào, bởi họ đã không bán được tí nào trong số 250.535 tấn gạo trong đợt đấu thầu hồi tháng Sáu.
Cựu Chủ tịch Hiệp hội xuất khẩu gạo Ấn Độ, ông Vijay Setia, cho biết với Ấn Độ tình hình cũng không khả quan hơn Thái Lan, bởi nguồn cung gạo của nước này vẫn dồi dào kể cả trong trường hợp điều kiện thời tiết xấu năm nay. Lượng gạo trong kho của Ấn Độ tính đến 1/7 đã lên tới 30,7 triệu tấn, đủ đáp ứng nhu cầu thế giới trong gần một năm, cho dù Niu Đêli đã bán được khoảng 5 triệu tấn kể từ tháng 9/2011. Do vậy, giá gạo xuất khẩu giảm là điều dễ hiểu.
Việt Nam tích cực giao dịch loại gạo 25% tấm, song với giá chào bán khoảng 377,5 USD/tấn, thấp hơn 16% so với hồi đầu năm nay. Ấn Độ cũng chào giá hấp dẫn các loại gạo quen thuộc ở mức 375-425 USD/tấn. Một nhà giao dịch nước ngoài tại Việt Nam cho biết thương nhân kinh doanh tại Việt Nam hy vọng giá gạo sẽ được cải thiện nếu Ấn Độ ngừng xuất khẩu, song đây là điều khó, không nói là không thể xẩy ra.
Trong khi đó, Cơ quan hậu cần quốc gia Inđônêxia (Bulog), năm ngoái nhập trên 1 triệu tấn gạo từ Việt Nam, từ đầu năm đến nay đã không nhập khẩu gạo, cũng không thấy triển khai bản ghi nhớ đã ký hồi năm ngoái với Việt Nam về mua gạo, do được dự báo nước này sẽ thặng dư 5,5 triệu tấn lương thực vào cuối năm nay. Còn Philíppin, nước nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới trong năm 2010, đã đặt mục tiêu tự cung gạo vào cuối năm 2013. Người đứng đầu Chương trình gạo quốc gia của Chính phủ Philíppin, Dante Delima, cho biết nước này có thể giảm nhập khẩu gạo xuống mức không quá 100.000 tấn trong năm tới.
Lê Chân