Dưới tác động của quá trình đầu tư chăm bón và thu hái trong thời gian dài, hiện nay cà phê ở các tỉnh Tây Nguyên đã chín sớm hơn trước đây từ 20 ngày đến hơn 1 tháng. Hiện tượng cà phê chín sớm này đang gây nhiều bất lợi cho nông dân và giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Trước đây, cây cà phê chín quả từ đầu tháng 12 đến tháng giêng dương lịch của năm sau là thời điểm mùa khô. Việc thu hái quả của nông dân tập trung trong 3 đợt với thời gian trong vòng gần một tháng.
Do thời tiết mùa khô nắng ráo, việc thu hái, vận chuyển quả cà phê, phơi khô và chế biến sản phẩm tương đối thuận lợi, chất lượng sản phẩm tốt hơn. Khi kết thúc thu hoạch cà phê, thì đến giáp Tết Nguyên đán, bà con nông dân bắt đầu dọn vệ sinh vườn cây. Sau tết, các hộ dân và chủ trang trại cà phê bắt đầu tưới nước, tập trung chăm bón cho cà phê ra hoa và đậu quả.
Do bung hoa sớm nên năng suất chất lượng cà phê giảm hơn so với khoảng 5 năm về trước.
|
Với điều kiện trong mùa khô, nắng gắt, nhiệt độ tăng, sau khi tưới nước, cây cà phê đã nở hoa đồng loạt và tập trung. Trong những tháng mùa khô, bà con nông dân đã tưới cho cà phê 3 đợt, bảo đảm cho vườn cây sinh trưởng và phát triển tốt.
Có những năm thời tiết thuận lợi, mùa mưa đến sớm, các hộ nông dân và chủ trang trại cà phê chỉ tưới nước 2 đợt, đã giảm được chi phí đầu tư sản xuất.
Suốt trong nhiều năm sản xuất cà phê, đến thời kỳ cà phê bắt đầu chín, do thiếu nhận lực lao động và bức bách việc bảo vệ sản phẩm, bà con nông dân đã phải hái nhanh cả những quả chín, quả già và quả xanh vừa đở mất công thu hoạch và khỏi bị mất cắp trộm.
Chỉ trong thời gian từ 15 đến hơn 20 ngày, các hộ nông dân đã thu hái xong cà phê. Thu hoạch xong, bà con tập trung dọn vệ sinh vườn cà phê và khẩn trương tưới nước nuôi dưỡng cây.
Sau khi tưới nước hơn 10 ngày, vườn cà phê đồng loạt nở hoa. Với cách chăm bón vườn cây không hợp lý và việc tưới nước sớm, đã làm cho vườn cà phê ra quả và chín sớm hơn thời vụ chính.
Cứ như vậy, vườn cà phê năm sau quả chín sớm hơn năm trước. Với kiểu chăm bón không hợp lý và thu hoạch nhanh cả quả già, quả xanh, qua nhiều năm liên tục đã đẩy cho vườn cà phê chín sớm hơn trước.
Đến nay, nhiều vườn cà phê ở các tỉnh Tây Nguyên đã chín quả đồng loạt cuối mùa mưa, trái với thời vụ trước đây, gây bất lợi cho sản xuất và giảm hiệu quả kinh doanh.
Trong niên vụ cà phê 2011-2012, do cà phê các tỉnh Tây Nguyên chín sớm vào thời gian mùa mưa, việc thu hái quả và vận chuyển sản phẩm khó khăn.
Vì nhiều lý do mà người nông dân phải hái cà phê xanh về cất ở nhà, khiến chất lượng bị giảm sút
|
Trong điều kiện mùa mưa, sản phẩm cà phê quả thu hoạch về chất đống, khó khăn việc phơi, làm giảm chất lượng và ảnh hưởng đến giá bán sản phẩm.
Do thu hoạch sớm cà phê, nên việc tổ chức tưới nước sớm cho cây ra quả và trong mùa khô nông phải tưới nước 3-4 đợt. Có những năm khô hạn nhiều, nông dân phải tưới cho vườn cà phê 5 đợt, gây tốn kém trong chi phí đầu tư sản xuất.
Mặt khác, đối với những vườn cà phê chín sớm, cây hấp thụ nắng ít nên quả nhỏ, hàm lượng dinh dưỡng trong hạt thấp, năng suất cũng không cao so với với những vườn cà phê chín muộn.
Hiện nay Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên đang nghiên cứu và chọn lọc sản xuất giống cà phê chín muộn cung cấp cho nông dân sản xuất, nhằm tạo nguồn sản phẩm xuất khẩu chất lượng cao, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Đây là một việc làm thiết thực nhất nhằm giúp người nông dân có được hiệu quả tốt nhất trong việc trồng và sản xuất phát triển kinh doanh cây cà phê.
Nguyễn Hải Dương