NHNN vừa ban hành Chỉ thị 01-CT-NHNN về tổ chức thực hiện chính sách tiền tệ và đảm bảo hoạt động ngân hàng an toàn, hiệu quả năm 2012. Một trong những nội dung quan trọng của Chỉ thị đó là NHNN sẽ giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng theo quy mô, chất lượng ngân hàng.
Trên cơ sở tình hình hoạt động và khả năng tăng trưởng tín dụng của các tổ chức tín dụng, NHNN giao chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng tín dụng,số dư mua trái phiếu doanh nghiệp (trừ trái phiếu do tổ chức tín dụng phát hành) và dư nợ cho vay bằng nguồn vốn ủy thác (bao gồm cả yếu tố điều chỉnh tỷ giá), đối với 4 nhóm tổ chức tín dụng. Theo đó, nhóm 1 tăng trưởng tối đa là 17%, nhóm 2 tăng trưởng tối đa 15%, nhóm 3 tăng trưởng tối đa là 8% và nhóm 4 không được tăng trưởng.
Sau 6 tháng thực hiện, NHNN sẽ xem xét điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng đối với các tổ chức tín dụng phù hợp với diễn biến tiền tệ, tín dụng, hoạt động ngân hàng, đảm bảo đạt được mục tiêu chính sách tiền tệ.
Việc phân bổ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng đã được nhiều ngân hàng đề nghị trong năm 2011, trong đó không có sự cào bằng trong phân bổ chỉ tiêu trên. Nghĩa là NHNN sẽ xem xét chất lượng từng ngân hàng để giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng. Tiêu chí để phân loại nhóm các ngân hàng, NHNN dựa theo theo quy mô vốn, năng lực quản trị điều hành, chất lượng hoạt động, năng lực của người đứng đầu, có vi phạm các quy định trong quá trình hoạt động thời gian qua hay không…
Phó Thống đốc Nguyễn Đồng Tiến cho biết, NHNN sẽ không công bố công khai danh sách các ngân hàng thuộc nhóm 4 mà sẽ gửi văn bản trực tiếp tới từng tổ chức tín dụng.
Đã có ý kiến cho rằng, việc không công khai danh sách cụ thể những ngân hàng có nguy cơ đổ vỡ là hợp lý để tránh phản ứng tiêu cực của thị trường, ảnh hưởng tới toàn hệ thống tài chính. Tuy vậy, một số tiêu chí để phân nhóm nếu không mổ xẻ rõ ràng sẽ dễ để xảy ra chuyện ngân hàng yếu đi “cửa sau” xin cấp tăng trưởng tín dụng.
Tình trạng "nuông chiều" các ngân hàng đã khiến quá nhiều các chuyên gia kinh tế lên tiếng, NHNN cần phải cương quyết thực hiện tái cấu trúc lại hệ thống ngân hàng. Đến thời điểm này, xảy ra chuyện nhiều ngân hàng, tổ chức tín dụng có nguy cơ đổ vỡ là do có sự dễ dãi trong việc thành lập nhiều ngân hàng.
Theo lời của một Giám đốc ngân hàng, NHNN không chỉ đánh giá các ngân hàng, tổ chức tín dụng qua các báo cáo của chính ngân hàng đó mà cần phải có sự thanh kiểm tra thực tế tình hình. "Không nên quá chiều chuộng các ngân hàng yếu kém như trước nữa. Ngay như câu chuyện tăng vốn điều lệ, NHNN đã phải trì hoãn nhiều lần nhưng vẫn còn những ngân hàng không hoàn thành...", vị giám đốc này nói.
TS Nguyễn Quang A đã từng đề nghị, những NHTM yếu kém, có nguy cơ đổ vỡ cần phải xóa sổ, rút giấy phép hoạt động. Tất nhiên quá trình này phải hết sức thận trọng vì ngân hàng có ảnh hưởng lan tỏa rộng, sử dụng tiền gửi chủ yếu của người dân. Với những ngân hàng có nợ quá hạn, nợ xấu vượt quá giới hạn hoặc có các rủi ro khách thì NHNN cần có chế độ giám sát đặc biệt.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng, nguyên sáng lập viên ngân hàng First Vietnamese American Bank tại Mỹ, thực tế có nhiều ngân hàng yếu kém đã tìm cách đưa nợ xấu ra ngoài bảng hạch toán để làm đẹp sổ sách. Ông cho biết cụ thể trong nhiều trường hợp, nhiều ngân hàng đã không hạch toán nợ xấu một cách đầy đủ, nhiều khoản nợ được điều chỉnh sang nửa đầu năm 2012. Nếu như trong năm 2012, nhiều ngân hàng không thể thu hồi được những khoản này thì sẽ được thể hiện lên trên sổ sách. Và lúc đó, ngân hàng sẽ phải hạch toán những khoản nợ có nguy cơ mất vốn này vào. Ông cũng dự báo năm nay số ngân hàng báo lỗ sẽ còn tăng.
Đáng lưu ý, một số ngân hàng đã thua lỗ khi kinh doanh chứng khoán năm qua. Mảng kinh doanh chứng khoán của Ngân hàng Quân đội lỗ 530 tỉ đồng trong năm 2011. Ngân hàng Á Châu (ACB) lỗ 117,56 tỉ đồng trong mảng chứng khoán năm 2011. Ngân hàng Công Thương (Vietinbank) lỗ 14,7 tỉ đồng do kinh doanh ngoại hối và 71 tỉ đồng do chứng khoán.
Vụ trưởng Vụ Chính sách Tiền tệ Ngân hàng Nhà nước, bà Nguyễn Thị Hồng nhận định: “Lợi nhuận thực tế của các ngân hàng không thể cao như công bố được, do các tổ chức tín dụng đều phải trích lập quỹ dự phòng rủi ro. Lãi công bố chỉ thể hiện ở chênh lệch thu chi chứ chưa hẳn thể hiện hết phần lợi nhuận thu về”.
Nợ xấu đang làm các ngân hàng đau đầu, nó là hệ quả của một thời kỳ tăng trưởng tín dụng quá nóng từ nhiều năm trước khi ngân hàng cho vay chứng khoán, địa ốc. Theo ông Nguyễn Trí Hiếu, với mức tăng trưởng tín dụng trung bình khoảng 30-40%, cá biệt có ngân hàng 100%, việc 7/8 ngân hàng có tỉ lệ nợ xấu tăng trong năm qua không khó hiểu. Theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình, nợ xấu toàn hệ thống ngân hàng cuối năm 2011 là khoảng 3,6-3,8%. Tuy nhiên, thực tế có thể còn cao hơn.
PV (tổng hợp)