Châu Phi đang ngả về phương Đông

Trung Quốc là khách mời danh dự tại cuộc họp thượng đỉnh này và phiên khai mạc tràn ngập những lời bày tỏ sự biết ơn đối với trụ sở mới trị giá 200 triệu USD mà Trung Quốc tặng cho AU.

Trụ sở có đại sảnh đường 2.500 chỗ ngồi do Trung Quốc tài trợ đã được ông Giả Khánh Lâm, Ủy viên thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, chính thức cắt băng khánh thành.

Trong bài diễn văn trước cử tọa gồm nhiều nhà lãnh đạo và nhà ngoại giao châu Phi, ông Giả hoan nghênh sự tăng trưởng nhanh chóng trong quan hệ Trung Quốc và châu Phi, năm ngoái có trao đổi thương mại đạt 150 tỉ USD, tăng gấp 13 lần so với cách đây 10 năm.

Ông Giả Khánh Lâm đã đối chiếu chính sách đối ngoại của Bắc Kinh với chính sách đối ngoại của phương Tây. Phát biểu bằng tiếng Hoa qua một thông dịch viên, ông nói Trung Quốc chưa bao giờ đưa ra các điều kiện trong những đề nghị viện trợ của mình.

Ông Giả Khánh Lâm nói Trung Quốc sẽ tích cực ủng hộ các nước Châu Phi trong nỗ lực bênh vực chủ quyền và độc lập và tự mình giải quyết các vấn đề của châu lục. Ông khẳng định rằng Trung Quốc chủ trương tất cả các nước lớn bé đều bình đẳng và chống lại việc  các nước giàu bắt nạt các nước yếu và nghèo.

Các diễn giả khác gọi Trung Quốc là mô hình cho tăng trưởng kinh tế của châu Phi. Thủ tướng Meles Zenawi của Ethiopia chế nhạo những toa thuốc kinh tế mà các nước phương Tây bốc cho Châu Phi vào cuối thế kỷ 20 là “những loại thuốc rút cục còn tệ hơn căn bệnh”. Ông Meles gợi ý rằng tăng trưởng nhanh chóng của một số nước Châu Phi gần đây trùng hợp với xu hướng đi theo mô hình kinh tế của Trung Quốc. Do đó, các nhà kinh tế phương Tây cần xét lại các học thuyết của mình trước “phong trào Phục hưng của Châu Phi.”

Chủ tịch Ủy hội AU Jean Ping nói năm 2011 là một năm đầy thử thách và khó khăn, vào lúc các cơ chế Tây phương áp đặt các giải pháp đối với những vụ khủng hoảng tại Libya và Côte d’Ivoire, bác bỏ hoặc làm lơ trước các đề nghị của Châu Phi.

Chủ tịch AU đang mãn nhiệm, Tổng thống Teodoro Obiang Nguema của Guinea Xích đạo, tố cáo các cơ chế Tây phương như Tòa án Tội phạm Quốc tế là có thành kiến chống Châu Phi. Phát biểu bằng tiếng Tây Ban Nha, và cũng qua lời một thông dịch viên, ông Obiang nói các nhà lãnh đạo Phi Châu không nên giữ thái độ thờ ơ trước điều ông gọi là sự can thiệp từ bên ngoài.

Theo ông Teodoro Obiang Nguema, AU phải nghiên cứu việc thành lập Tòa án hình sự Châu Phi riêng để chấm dứt tất cả các hành động bất công và phân biệt đối xử mà người ta đã thấy trong công lý quốc tế. Châu Phi cần hành động với tinh thần đoàn kết và phối hợp mạnh mẽ để tránh những người khác lấy đi quyền hạn của mình và làm bất cứ điều gì họ muốn có liên quan đến các nước Châu Phi.

Phiên khai mạc chứng kiến việc Tổng thống Benin Thomas Boni Yayi được bầu làm Chủ tịch AU với nhiệm kỳ một năm. Chức vụ này luân phiên tùy theo khu vực và ông Boni Yayi được là người được chọn thuộc khối khu vực Tây Phi gọi là ECOWAS.

Minh Châu (theo VOA)