Trung Quốc, Mỹ đều hài lòng về kết quả bầu cử Đài Loan

Với khoảng 90% số phiếu được kiểm, Ủy ban Bầu cử Trung ương Đài Loan cho biết ông đương kim tổng thống Mã Anh Cửu (Quốc dân đảng - KMT) đã giành được 51% số phiếu bầu so với 46,3% của bà Thái Anh Văn, thuộc đảng Dân tiến (PPP). Ứng cử viên thứ ba là ông Tống Sở Du (một cựu quan chức cao cấp của Quốc dân đảng) chỉ giành được giành 2,7% tổng số phiếu bầu.

Kinh tế Đài Loan đã bị suy thoái tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ qua kèm theo tỷ lệ thất nghiệp gia tăng. Tuy nhiên, hầu hết các cử tri xem vấn đề quan hệ với Trung Quốc là điều quan trọng nhất trong cuộc bầu cử tổng thống.

Đây là một cuộc bầu cử quan trọng ở khu vực và thu hút sự chú ý rất sát sao của cả Trung Quốc lẫn Mỹ, hai cường quốc trong quan hệ tay ba với Đài Loan lâu nay. Một trong những lý do là cuộc kết quả bầu cử có khả năng định hình quan hệ của Đài Loan với Trung Quốc và qua đó cũng tác động tới quan hệ Đài Bắc-Washington.
Kết quả của các cuộc bầu cử lần này không chỉ xác định bối cảnh chính trị của Đài Loan trong những năm tới, mà đương nhiên có ý nghĩa rất lớn cho mối quan hệ với Trung Quốc và Mỹ, hai thế lực mạnh nhất trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương.

“Nhân tâm và tên lửa”

Mặc dù Đài Bắc luôn tỏ ra độc lập hơn 60 năm qua, Trung Quốc luôn coi Đài Loan như một tỉnh ly khai cần được đoàn tụ với đất liền, trong khi Mỹ luôn giành sự ủng hộ quan trọng cho nền độc lập của Đài Loan thông qua các kênh chính trị, kinh tế và quân sự.

Do vậy, mối quan hệ với Bắc Kinh luôn là một chủ đề nóng tại các cuộc bầu cử ở Đài Loan.

Nét mới trong cuộc bầu cử lần này, có thể nói tới sự xuất hiện của ứng viên tổng thống là nữ giới đầu tiên tại Đài Loan, Tiến sĩ Thái Anh Văn, thuộc đảng đối lập chính, Dân Tiến Đảng (DPP).

Tốt nghiệp tiến sĩ từ Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London (LSE), Tiến sĩ Thái chỉ mới gia nhập DPP vào năm 2004 nhưng nhanh chóng vươn lên trở thành chủ tịch của đảng này bốn năm sau đó.

Kể từ khi DPP ủng hộ Đài Loan độc lập, mối quan hệ với Bắc Kinh đã không bao giờ là một điều dễ dàng. Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn ở Đài Bắc, Tiến sĩ Thái cho biết bà sẵn sàng cởi mở về thăm Trung Quốc, điều được coi như một bước tiến lớn từ một đảng luôn ủng hộ chính sách độc lập cho đảo quốc này từ xưa tới nay.

Hiện chưa rõ, sau diễn biến ông Mã Anh Cửu tái đắc cử lần này, bà Thái còn giữ quan điểm "về thăm Trung Quốc" nữa hay không và cũng không rõ, liệu Bắc Kinh có còn muốn gửi giấy mời cho bà nữa hay không.

Tổng thống Mã Anh Cửu  từng nói rằng một trong những thành công lớn của ông là giảm căng thẳng giữa Đài Loan và Trung Quốc trong ba năm qua. Theo ông, nếu muốn "đắc nhân tâm" ở Đài Loan, Trung Quốc nên loại bỏ các tên lửa nhắm vào đảo quốc ngay lập tức, bởi vì người Đài Loan sẽ hỏi. Ông nói: "Nếu nói rằng tốt với người dân Đài Loan, thì làm sao người ta lại chĩa tên lửa vào đó? Tôi cảm thấy việc (Trung Quốc) triển khai các tên lửa là mâu thuẫn với sự phát triển của mối quan hệ giữa Đài Loan và Trung Quốc đại lục”.

Trung Quốc hiện  có 1.500 tên lửa nhằm vào hòn đảo này để ngăn chặn mọi nỗ lực tuyên bố độc lập của Đài Loan.

Vai trò của Mỹ

Giống như Trung Quốc, Mỹ cũng sẽ để mắt theo dõi sát sao kết quả bầu cử của Đài Loan. Mỹ là đồng minh lớn nhất của Đài Loan. Theo Đạo luật quan hệ với Đài Loan được Quốc hội Mỹ thông qua năm 1979, Mỹ có nghĩa vụ đối với việc bảo vệ hòn đảo này nếu bị tấn công bởi bất kỳ bên nào khác.

Hồi tháng 1/2010, Mỹ đã bán cho Đài Loan 6,7 tỷ USD vũ khí, điều đã làm các nhà lãnh đạo ở Bắc Kinh "tức điên lên."

Mặc dù Washington không công khai ủng hộ ông Mã, các nhà quan sát cho rằng thực ra ai cũng hiểu Mỹ  ưa chuộng cách tiếp cận Trung Quốc của ông hơn.

Bất kỳ cuộc xung đột tiềm năng nào giữa Đài Loan và Trung Quốc đại lục, về đại thể, đều có thể thu hút sự tham gia của Mỹ. Điều này có thể gây mất ổn định trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và có thể còn xâu xa hơn.

Tuy nhiên, một chính trị gia khác, ứng viên tổng thống thứ ba là ông Tống Sở Du của Đảng Thân Dân cho hay Đài Loan không còn có thể dựa vào Mỹ nhiều như trước đây nữa. Ông nói: “Mỹ là một người bạn rất quan trọng của Đài Loan. Do đó, việc chúng tôi duy trì một mối quan hệ tốt và xây dựng với Mỹ là rất quan trọng. Tuy nhiên, chúng ta cũng nên hiểu rằng thời gian và môi trường đã thay đổi. Mỹ có lợi ích riêng và họ sẽ không hy sinh những lợi ích đó bằng cách đối đầu với Trung Quốc vì Đài Loan”.

Có thể thấy, những thay đổi mới nhất trong chiến lược quân sự của Mỹ, với các triển khai chuyển dịch theo hướng khu vực Thái Bình Dương, đã tạo ra phản ứng cứng rắn từ Bắc Kinh mới đây.

Trong bối cảnh đó, Đài Loan sẽ vẫn là một yếu tố gia tăng căng thẳng giữa hai bờ Thái Bình Dương. Điều này phụ thuộc rất nhiều vào người thắng cuộc và lần này, người sắp ngồi vào chiếc ghế tổng thống một lần nữa lại là ông Mã Anh Cửu.

Minh Châu (theo BBC)