Là cường quốc kinh tế lớn thứ ba thế giới, sự hưng thịnh hay suy giảm về ngoại thương của Nhật Bản đang ảnh hưởng đến giá cả của nhiều mặt hàng trên thế giới. Nhật Bản dẫn đầu thế giới về công nghệ xe hơi và điện tử. Nhiều nhà máy công nghệ cao nằm trong vùng bị ảnh hưởng của động đất và sóng thần đang tạm đóng cửa. Nhiều dây chuyền lắp xe hơi tạm ngưng hoạt động do thiếu phụ tùng.
Giới kinh doanh tại Á châu đang nhắc tới sự khan hiếm một số mặt hàng điện tử hoặc thời gian giao hàng sẽ lâu hơn, do sản xuất bị gián đoạn.Thành phố Sendai, vùng gần với tâm điểm của động đất là nơi có nhiều nhà máy sản xuất vi mạch của một số tập đoàn điện tử hàng đầu của Nhật, trong đó có Toshiba, Hitachi, Canon, Sony và Fujitsu.
Về triển vọng lâu dài, sau giai đoạn tái thiết, nhiều công ty Nhật Bản sẽ đẩy mạnh kế hoạch di dời nhà máy ra khỏi Nhật. Để tránh rủi ro về thiên tai sau này. Dòng vốn này sẽ dược chuyển tới một số nước ở châu Á, tuy người ta chưa biết doanh nghiệp Nhật sẽ chọn nước nào.
Về thị trường xuất khẩu, chuyên gia dự đoán trong giai đoạn cứu trợ người dân bị ảnh hưởng của thiên tai, nhu cầu nhập khẩu thực phẩm của Nhật có thể gia tăng. Đó là các sản phẩm cơ bản hàng ngày như thịt, cá, hải sản, thực phẩm đóng hộp.
Về nhập khẩu, báo Thái Lan dự đoán rằng một số công ty thường nhập hàng điện tử từ Nhật có thể phải chịu thêm chi phí phát sinh khi đi tìm nhà phân phối mới trong giai đoạn sản xuất linh kiện điện tử tại Nhật tạm thời bị gián đoạn sau động đất. Một số công ty gia công ổ đĩa cứng sẽ phải tạm mua linh kiện từ các nguồn khác ngoài nước Nhật.
Việc một số nhà máy sản xuất bộ nhớ nhanh tạm ngưng hoạt động tại Nhật có thể làm hàng hóa khan hiếm, khiến các công ty phân phối lợi dụng tăng giá hàng, chuyên gia dự báo. Bộ nhớ nhanh được dùng nhiều trong sản xuất máy ảnh và điện thoại di động. Chưa ai đưa ra dự báo chính xác về ảnh hưởng của động đất đối với xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật.
Nhật báo Bangkok Post từ Thái Lan cho rằng trong tương lai gần, xuất khẩu từ một số nước Đông Nam Á sang Nhật sẽ giảm, do người Nhật thắt lưng buộc bụng trong thời buổi khó khăn. Tuy nhiên, với chương trình tái thiết và kích cầu sau này, nhu cầu nhập hàng của Nhật sẽ tăng trở lại. Mỗi năm, Việt Nam xuất sang Nhật 1,2 tỷ USD hàng dệt may, 1,6 tỷ USD hải sản đông lạnh và tươi sống. Nhật đang là nhà cung cấp viện trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam, khoảng 1,6 tỷ USD trong năm 2010.
Phương Mai (theo BBC News)