Thế giới lo ngại “virus biểu tình” lan sang Saudi Arabia

Quốc vương Abdullah bin Abdul-Aziz , 86 tuổi, của  Saudi Arabia đang bị đau lưng, có lẽ do bị lệch đĩa đệm cột sống.  Cái căn bệnh xem ra khá phổ biến ở người già này lại khiến cho giới phân tích địa chiến lược và giới đầu tư hết sức quan tâm. Bởi vì mối ngày, Saudi Arabia khai thác tới 9 triệu thùng dầu, bằng 1/9 tổng sản lượng khai thác dầu của toàn thế giới. Vương quốc này là nhà xuất khẩu dầu lửa duy nhất có thể bù đắp cho sự tạm thời mất đi sản lượng  dầu lửa của một nước thành viên OPEC và là một nhân tố quan trọng đối với việc bình ổn giá dầu trên toàn thế giới.

Thời kỳ chuyển giao quyền lực

Saudi Arabia hiện đang ở vào giai đoạn chuyển giao quyền lực. Cho đến nay, tất cả các vị vua trị vì sau cái chết vào năm 1953 của nhà Vua lập quốc Ibn Saud đều là con trai  ông. Vị Hoàng tử trẻ nhất của Quốc vương Ibn Saud hiện cũng đã 65 tuổi. Câu hỏi lớn được đặt ra là đến bao giờ chiếc vương miện mới được chuyển cho đời cháu và ai trong số 20 Hoàng tử của Quốc vương Ibn Saud có thể truyền ngôi báu cho con mình. 
 
Trong khi đó, tình hình trong thế giới Arập đang thay đổi từng tuần. Lybia chỉ khai thác được 1,6 triệu thùng dầu/ngày, thế nhưng tình trạng bất ổn ở nước này đã khiến cho giá dầu thế giới tăng thêm 10 USD và có lúc lên xấp xỉ ngưỡng nguy hiểm 120 USD/thùng.

Vậy điều gì sẽ xảy ra, nếu virus “biểu tình” lây lan sang Saudi Arabia? Bất chấp hệ thống cầm quyền cổ lỗ, Saudi Arabia vẫn được coi là một trong những nhà nước ổn định nhất thế giới Arập. Cho đến nay, ban lãnh đạo Saudi Arabia chỉ cho phép tiến hành những cái cách tối thiểu để duy trì chế độ, trong khi một nửa dân số - đặc biệt là nữ giới – vẫn bị phân biệt đối xử.

Saudi Arabia là một đất nước giàu có và các vị Quốc vương kế tiếp nhau đều biết cách dùng số tiền xuất khẩu dầu lửa khổng lồ để “mua” sự ổn định trong nước. Trên thực tế, dân chúng Saudi Arabia cũng có cuộc sống dễ thở hơn dân chúng nước láng giềng Yemen và Ai Cập.

Trở về nước sau vài tuần nghỉ dưỡng ở Marocco, Quốc vương Abdullah bin Abdul-Aziz đã thông báo nhà nước sẽ bỏ ra từ 9 đến 17 tỷ euro để giúp các thần dân trẻ tuổi xây dựng gia đình, mua nhà và lập nghiệp. Ông cũng thông báo tăng lương 15% cho các viên chức nhà nước để bù đắp cho sinh hoạt phí đang ngày càng trở nên đắt đỏ. Không một vị vua tiền nhiệm nào lại tỏ ra hào phóng như Quốc vương Abdullah.

Có lẽ sau chuyến bay từ Marocco trở về Saudi Arabia, bay qua không phận của Algeria, Tunisia, Libya and Ai Cập, vị Quốc vương 86 tuổi này cũng  ngộ ra rằng Saudi Arabia cũng tiềm ẩn bất ổn như các quốc gia mà ông từng bay qua.

“Một quả bom nổ chậm”

Cũng giống như phần lớn các nước trong thế giới Arập, ban lãnh đạo Saudi Arabia khá già nua so với dân số khá trẻ của mình. Tuổi trung bình của các vị bộ trưởng nội các hiện là 65 tuổi. Tình trạng tham nhũng trong giới thượng lưu là khá nghiêm trọng, khi số thành viên trong Hoàng tộc đã lên tới 7.000 người. Mỗi đại lý bán ô tô, mỗi trạm bán xăng và mỗi khách sạn 5 sao đều có cổ phần của ít nhất một thành viên  trong Hoàng tộc.

So với Tunisia và Ai Cập, giới trẻ Saudi Arabia là những người  có điều kiện học hành tốt hơn, năng động hơn và có điều kiện tiếp cận với truyền hình phương Tây cũng như Internet nhiều hơn.

Tuần trước, hàng trăm người Hồi giáo dòng Shi’ite đã xuống đường ở gần thành phố Qatif. Ở thủ đô Riyadh, có tới  40 trí thức đã trình lên Quốc vương Abdullah một bức thư ngỏ, kêu gọi cải cách chính trị. 

Trong một lần trả lời phỏng vấn của tạp chí “Spiegel” cách đây mấy năm, Hoàng thân tỷ phú Al-Waleed bin Talal đã cho rằng tình trạng thanh niên ở Saudi Arabia thất nghiệp chính là “một quả bom nổ chậm”. Họ thất nghiệp không phải vì Saudi Arabia thiếu việc làm mà là do phần lớn các công việc đều do lao động nước ngoài đảm nhận.

Cuối tuần trước, Hoàng thân  Al-Waleed – cháu họ của Quốc vương Abdullah – một lần nữa lại lên tiếng cảnh báo. Ông này đã trình bày quan điểm của mình trên tờ  New York Times : “Nếu một số chính phủ trong thế giới Arập không chịu thay đổi chính sách một cách triệt để, đất nước họ rất có thể sẽ phải đối mặt với các cuộc bạo động chính trị và dân sự”. Hoàng thân Al-Waleed bin Talal đã thừa nhận rằng tỷ lệ thất nghiệp tới 20% trong giới trẻ, mức sống của tầng lớp trung lưu đang ngày càng giảm sút do lạm phát gia tăng và “chênh lệch giàu nghèo ngày càng rõ nét” là một thực tế đáng lo ngại ở nhiều nước Arập.

Trước đó vài ngày, cha của Hoàng thân Al-Waleed là  Talal bin Abdul-Aziz - một người anh em cùng cha khác mẹ với Quốc vương Abdullah - còn nói thẳng ra rằng dân chúng Saudi Arabia không còn hài lòng với của bố thí như trước đây, họ đang đòi cái cách chính trị và chia sẻ quyền lực. Ông nói thêm rằng nếu Quốc vương Abdullah không đáp ứng nguyện vọng của dân chúng, “tình hình sẽ trở nên rất nguy hiểm”.

Minh Bích (theo Spiegel.de)