Bí thư thành ủy Bạc Hy Lai bị cách chức vì... “phạm thượng” ?

Các chuyên mục cũ Phân tích
Chủ nhật, 18/3/2012 9:29 GMT+7
Việc Bí thư thành ủy Trùng Khánh Bạc Hy Lai bị cách chức tiếp tục thu hút sự chú ý của báo chí Pháp.

Việc cách chức ông Bạc Hy Lai được Tân Hoa Xã thông báo ngắn gọn ngày 15/3/2012  mà không hề nêu ra một lý do nào. Tuy nhiên cách chức một nhân vật có nhiều khả năng vào thường vụ bộ chính trị đảng Cộng sản Trung Quốc không phải là chuyện đơn giản.

Trong bài viết “Bộ chính trị Trung Quốc không còn chịu đựng nổi họ Bạc”, nhật báo Libération nhấn mạnh: “Trong một đất nước mà ổn định và đoàn kết trong đảng là nguyên tắc tối cao, sự thanh trừng này quả là một cơn địa chấn”.

Đi vào nguyên nhân vụ việc, tờ báo cho rằng đó là do sách lược đi lên của ông Bạc Hy Lai phạm nhiều sai lầm. Trước tiên, ông này đã sử dụng một đường lối quản lý kết hợp sự ca ngợi thời đại Mao Trạch Đông, chính sách xã hội, chủ nghĩa dân túy và sự trấn áp tội phạm.

Trên cương vị bí thư thành ủy Trùng Khánh, ông Bạc Hy Lai đã cho triển khai phong trào hát những bài cách mạng ca ngợi thời đại cách mạng văn hóa do Mao Trạch Đông khởi xướng (1966-1976), trong khi đó ông lại quên rằng giai đoạn này có nhiều quan chức, ngay cả một số ủy viên bộ chính trị đã bị thanh trừng. Hành động này của Bạc Hy Lai đương nhiên gây mất lòng nhiều quan chức thuộc dòng chính kiến khác và sự mất lòng đó có thể được thấy qua lời phát biểu của Thủ tướng sắp mãn nhiệm Ôn Giả Bảo: “Toàn thể nhân dân Trung Quốc đã hiểu được rằng…cần phải rút ra những bài học từ trong lịch sử ”.

Một sai lầm khác nghiêm trọng hơn đó chính là ông Bạc Hy Lai đã chủ xướng chiến dịch thanh trừng mafia tại Trùng Khánh. Trong chiến dịch này, có đến 9 000 người đã bị điều tra (trong đó có rất nhiều cán bộ cao cấp, quan chức công an và tòa án), 13 người đã bị tuyên án tử hình. Các cuộc điều tra này bị cho là đã lạm dụng việc tra tấn ép cung.

Thế là chiến dịch của ông Bạc dù làm vui lòng dân chúng, nhưng tai hại cho ông là đã vén lên một bức màn khá nhạy cảm: hiện tượng quan chức cấu kết với xã hội đen. Hơn nữa, chiến dịch cũng gây ra nghi ngờ rằng hai bí thư tiền nhiệm của ông Bạc cũng có liên can. Trong khi đó cả hai người này đều là dưới trướng Chủ tịch Hồ Cẩm Đào: một người là Uông Dương, hiện là Bí thư tỉnh ủy Quảng Đông, còn người kia là Hạ Quốc Cường, hiện là Bí thư Ủy ban kiểm tra trung ương kiêm Trưởng ban tổ chức trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Theo một vài thông tin rò rỉ, kịch bản thanh trừng Bạc Hy Lai đã được dàn dựng có bài bản: ông Hạ Quốc Cường đã cho điều tra tham nhũng đối với ông Vương Lập Quân, cánh tay phải của họ Bạc.

“Chiêu thức này” rất hiểm vì theo một nhà báo tại Trùng Khánh, ở Trung Quốc cứ điều tra là phát hiện được tham nhũng và do đó tham những chính là cái cớ để chính giới  nước này thanh trừng lẫn nhau. Mục tiêu điều tra ông Vương là để làm mất uy tín họ Bạc và buộc họ Bạc phải tình nguyện về hưu non. Trong bối cảnh đó, họ Vương mất định hướng, đã chạy đến trú ẩn tại Lãnh sự quán Mỹ ở Thành Đô và đã ở đó suốt 24 tiếng đồng hồ.

Vương Lập Quân đã tiết lộ những gì với phía Mỹ để đến mức mà Chủ tịch Hồ Cẩm Đào cho rằng ông này “phản bội” đất nước. Sự việc đến hiện tại vẫn còn mờ mịt. Thế nhưng, có một chuyện đã có vẻ rõ ràng là ông Bạc Hy Lai đã phạm sai lầm khi toan đi lên bằng một sách lược gây hại đến những “đồng liêu” có quyền lực hơn mình, vì vậy ông Bạc đã phải lãnh hậu quả đó là : lối vào ban thường vụ bộ chính trị đảng Cộng sản Trung Quốc của ông đã khép lại.

Nhật báo công giáo La Croix cho rằng việc loan báo chính thức cách chức ông Bạc Hy Lai “đã gây ra nhiều tác động”, gia tăng những lời đồn đại về đấu đá nội bộ trong Đảng cộng sản Trung Quốc. Có hai luồng ý kiến khác nhau. Một số nhà quan sát  cho rằng đấy chính là thành quả của những người ủng hộ cải cách, mong muốn chống lại phái “cánh tả bảo thủ mới” mà ông Bạc Hy Lai là một trong những người đại diện. Còn đối với một số khác, thì lại nghĩ rằng đó chẳng qua chỉ là sự trả thù từ những quan chức bị vạ lây do cuộc chiến chống tham nhũng của người đàn ông đầy quyền lực nhất tại Trùng Khánh.

Theo nhật báo kinh tế Les Echos cho rằng sai lầm của Bạc Hy Lai là đã khiến cho giới truyền thông chú ý qua việc định tìm cách quay về những giá trị cơ bản của chủ nghĩa xã hội và tìm cách đề cao những giá trị thời Mao Trạch Đông.

Nhận định này cũng được báo Le Monde đồng chia sẻ. Dưới danh nghĩa khám phá lại “những giá trị của chủ nghĩa xã hội”, ông Bạc Hy Lai cho hát lại bài “Đông phương hồng” tại Trùng Khánh. Tên tuổi của ông xuất hiện hầu như khắp nơi trong làng báo chí đến mức thêu dệt thành một huyền thoại. Mô hình của Bạc Hy Lai đối lập với mô hình “tự do” về kinh tế và chính trị của Bí thư tỉnh ủy Uông Dương ở Quảng Đông, một trong những tỉnh giàu có nhất và đông dân nhất Trung Quốc.

Cũng liên quan đến quan điểm này, Le Figaro đăng bài bình luận của Arnaud De La Grange, trong đó cho rằng bối cảnh của những vụ chạm xung đột đang diễn ra có thể được diễn giải theo hai khía cạnh chính: tranh giành quyền lực giữa hai phe và quan điểm về mô hình phát triển kinh tế-chính trị.

Tác giả cho rằng chính trường Trung Quốc không hoàn toàn đoàn kết, mà bao gồm phe bảo thủ và phe cải cách. Theo Arnaud De La Grange, vụ Bạc Hy Lai có thể là cuộc chiến giữa hai phe, một bên là phe “đoàn thanh niên” và phe “hoàng tử”. Hay cũng có thể được hiểu là một cuộc chiến giữa “mô hình Trùng Khánh” của phe bảo thủ và “mô hình Ô Khảm” của những người ủng hộ cải cách.

Như vậy, trong trường hợp đầu tiên, đó là một cuộc đọ sức của những con người vì quyền lực. Trường hợp thứ hai, chính là sự đối đầu giữa hai tầm nhìn về một Trung Quốc tương lai.

Về mặt cơ bản, đó chính là sự đối lập giữa hai mô hình phát triển kinh tế-chính trị-xã hội giữa một bên là thành phốTrùng Khánh do Bạc Hy Lai làm đại diện và bên kia là tỉnh Quảng Đông của ông Uông Dương.

Mô hình Trùng Khánh khêu gợi lại những giá trị chủ nghĩa Mao, xác lập một chủ nghĩa quân bình và mở cửa kinh tế dưới sự kiểm soát của chính phủ. Trong khi đó, Bí thư tỉnh Quảng Đông Uông Dương lại chủ trương cần phải mạnh dạn cải cách, nới lỏng hơn xã hội dân sự.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, vụ án Bạc Hy Lai cho thấy “mô hình Trùng Khánh”  đã bị phá sản và đã bị gạt ra ngoài cuộc chơi. Nó “hé mở một hướng cải cách mới hiện đại hơn mà không quá rẽ sang trái”.

Minh Châu (tổng hợp)


Ý kiến của bạn
bình luận
tiếc thương họ Bạc, con công thần còn bị chết nói gì dân oan
nguyễn trung hòa
Di ve dau???
- Lanh dao cho bu TQ cung chang biet dang dan dat 1,4 ty dan di ve dau? - O cuoi con duong co ai khong? la Bac TRieu Tien va Cu Ba chang? rui thay lo cuoi duong lai khong co nguoi o ma chi toan suc vat (Thien duong cua Te Thien Dai Thanh?) - Ban dong hanh co ai khong???(mot nghin lan khong). - OIIIIIIIIII Trung hoa
Dan quyen