Mỹ, Philippines tăng cường quan hệ quân sự

Theo bản tin trên trang web của nhật báo Philippines The Inquirer, Bộ trưởng Quốc phòng Voltaire Gazmin đã tiết lộ rằng các cuộc đàm phán Mỹ - Phi đang diễn ra và dự trù kết thúc vào ngày 28 hay 29/1/2012. Theo ông, mục tiêu thảo luận chủ yếu là trao đổi thông tin, xem xét khả năng tăng cường quan hệ song phương.

Riêng đối với Philippines, ông Gazmin xác định mong muốn tiên quyết “làm cách nào để được trợ giúp trong việc bảo vệ lãnh thổ của mình trong điều kiện mà chính Philippines không thể làm được vì thiếu trang thiết bị”.

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines thừa nhận rằng Mỹ muốn gia tăng hiện diện trong khu vực, một chủ trương đã được cụ thể hóa bằng việc thiết lập căn cứ thủy quân lục chiến tại Austrtalia và đưa tàu chiến đến trú đóng tại Singapore.

Tuy nhiên, ông đã trấn an những người lo ngại trước việc lính Mỹ ồ ạt trở lại Philippines khi cho rằng mọi việc vẫn phải tuân thủ Hiệp định VFA (Visiting Force Agreement), từng được hai bên ký kết nhằm quy định khuôn khổ sự hiện diện của lực lượng Mỹ tại Philippines.

Theo ông Gazmin, Hiệp định VFA cho phép Hoa Kỳ đồn trú 600 lính trên lãnh thổ Philippines và quy định một số trường hợp đặc biệt, cho phép quân đội Mỹ trong khu vực được cập bến Manila để tiếp liệu và nghỉ ngơi, nhưng chỉ trong một thời gian ngắn.

Lời xác nhận của Bộ trưởng Quốc phòng Philippines được đưa ra sau khi báo Washington đã tiết lộ sự kiện Manila bắt đầu thương thảo với chính quyền Obama về việc quân đội Mỹ tăng cường hiện diện trên lãnh thổ Philippines, để đối phó với các động thái càng lúc càng quyết đoán của Trung Quốc ở vùng Biển Đông.

Theo một bản tin đăng trên nhật báo Washington Post, Philippines đã tỏ ra sẵn sàng tiếp đón các tàu bè, máy bay thám thính của Mỹ và tiến hành các cuộc tập trận chung.

Quân Mỹ đã buộc phải rời khỏi căn cứ hải quân ở Vịnh Subic (Philippines) trong những năm 1990 sau khi các nhà lập pháp bác bỏ một hiệp ước mới. Nhưng theo ông Carl Thayer, một chuyên gia phân tích về Đông Nam Á của trường Đại học New South Wales,  giới lãnh đạo Philippines nay đang tiếp xúc với Mỹ để chống lại sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc và những vụ xung đột giữa các tàu bè Trung Quốc và Philippines trong vùng Biển Đông.

Ông Thayer nói: “Tinh thần dân tộc của Philippines bị đánh động bởi vì có thêm những vụ xâm nhập kể từ năm ngoái trong hải phận Philippines và cơ bản là Philippines có cơ sở rất thấp để thậm chí biết được rằng việc gì đang xảy ra, chứ đừng nói tới việc thực thi quyền lực.”

Biển Ðông có tầm quan trọng chiến lược vô cùng to lớn và được cho là có trữ lượng khổng lồ về dầu khí. Trung Quốc, Philippines, Việt Nam, Đài Loan, Brunei và Malaysia đều đòi chủ quyền một số khu vực.

Cuộc thảo luận về sự hiện diện tăng cường của Mỹ ở Philippines diễn ra sau các thỏa thuận bố trí hàng nghìn binh sĩ Mỹ ở Australia và đặt căn cứ cho các tàu chiến Mỹ ở Singapore.

Giáo sư Thayer không lấy làm ngạc nhiên trước cuộc thảo luận nhằm tăng cường trở lại các quan hệ giữa Mỹ và Philippines, trong bối cảnh vài năm gần đây Philippines đã từng lớn tiếng tán thành sự can dự của Mỹ trong vùng và là nước nhận được nhiều viện trợ quân sự nhất của Mỹ ở Đông Nam Á. Mỹ hiện có khoảng 600 quân nhân thuộc Lực lượng đặc biệt làm cố vấn cho quân đội Philippines và tham gia chiến đấu chống lại phiến quân có liên hệ với al-Qaida.

Mỹ không ngả về bên nào trong việc khẳng định chủ quyền của từng nước ở Biển Ðông, nhưng ủng hộ một đường lối đa phương nhằm giải quyết các tranh chấp dựa vào Luật quốc tế về biển và quy ước về Luật Biển của Liên Hợp Quốc.

Ông Thayer cho rằng sự quan ngại về Trung Quốc đã mở đường cho quân đội Mỹ tái triển khai trong vùng Châu Á-Thái Bình Dương để bảo vệ các quyền lợi kinh tế và chiến lược của nước Mỹ. Ông nói: “Việc tái quân bình và bàn luận về Châu Á-Thái Bình Dương tiếp nối suốt từ việc bố trí các binh sĩ thủy quân lục chiến luân phiên ở khắp Australia nhắm mục đích mở rộng tầm với tức thời của Mỹ để phản ứng với các trường hợp khẩn cấp và phô trương một áp lực liên tục nhằm hỗ trợ và đem lại sự ổn định trong khắp khu vực.”

Ông Thayer nói hậu thuẫn của Đông Nam Á dành cho việc tăng cường sự can dự của Mỹ đã buộc Trung Quốc phải tái thẩm định sách lược của họ trong vùng Biển Ðông và tập trung nhiều hơn vào việc giao tiếp với các nước trong khu vực qua kênh ngoại giao.

Minh Bích (theo RFI, VOA)