(Tamnhin.net) - Các bộ trưởng ngoại giao của Liên minh Châu Âu (EU) ngày 23/1 đã chính thức thông qua lệnh cấm vận nhằm vào ngành xuất khẩu dầu của Iran vì chương trình nguyên tử nước này.
 |
|
Các ngoại trưởng EU thông qua kế hoạch cấm vận Iran ở Brussels
|
Lệnh trừng phạt này sẽ cấm mọi hợp đồng mua dầu từ Iran, trừ các thỏa thuận đã ký kết được công nhận là có giá trị cho đến 1/7 năm nay.
Ngân hàng trung ương của Iran cũng bị cấm giao thương với các nước EU, sau khi Hoa Kỳ từ năm 2011 đã ra lệnh cấm chuyển khoản ngân hàng trên thế giới với Iran.
Trưởng đại diện ngoại giao của EU Catherine Ashton nói các biện pháp cấm vận được tăng cường này sẽ nhắm vào Ngân hàng Trung ương và toàn bộ công nghệ dầu của Iran, với mục tiêu là buộc “Iran phải nghiêm túc nghe theo đề nghị trở lại bàn đàm phán”.
Đây sẽ là biện pháp mới nhất mà EU đưa ra nhằm trừng phạt Iran về chương trình hạt nhân của nước này. EU hiện mua khoảng 20% sản lượng xuất khẩu dầu của Iran và theo kế hoạch được công bố nói trên, toàn bộ các nước thành viên EU bị cấm nhập dầu từ Iran.
Trưởng đại diện ngoại giao EU Catherine Ashton nói các nước Châu Âu vẫn để ngỏ một cánh cửa ngoại giao, ngay cả khi các biện pháp trừng phạt được áp dụng.
Theo BBC tiếng Ba Tư (bbcpersian.com) trong tuần qua, đồng tiền Iran mất giá 10%. Mehrzad Kohanruz của chương trình truyền hình BBC Persian cho hay các cửa hàng buôn bán ngoại tệ ở Iran đã ngưng bán đô la Mỹ vì lo thiếu hụt.
Hệ thống ngân hàng của Iran cũng đang suy sụp và nhiều người dân tìm mua đô la và vàng. Giá vàng vốn đã cao ở Iran nay lên tới mức kỷ lục. Các biện pháp cấm vận có nhiều khả năng tiếp tục làm tình hình kinh tế Iran kém đi. Hiện Iran có mức thất nghiệp chính thức là 14%, tương đương 25 triệu người.
Báo Khabar bản điện tử của Iran trích lời Mohammad Irani, một nhà phân tích, cho rằng các ngân hàng nước ngoài đã không chấp nhận thư bảo lãnh cho công ty Iran nữa và chính quyền đã không giải quyết được vấn đề này.
Cũng có ý kiến gửi về chương trình tương tác của bbcpersian.com cho rằng cấm vận của phương Tây không “bóp nghẹt” được kinh tế Iran vì nước này không chỉ dựa vào dầu khí. Phóng viên BBC theo dõi về Iran, James Reynolds, nói dầu là tài sản và thương phẩm giá trị nhất của quốc gia Trung Đông, giúp cho Iran về mặt tài chính và quyền lực. Một quyết định của EU nhằm ngăn chặn mua dầu của Iran có thể gây thiệt hại cho nền kinh tế nước này - nhưng tự thân, biện pháp này sẽ không hủy hoại nền kinh tế Iran.
Phản ứng thế giới
Ngoại trưởng Anh William Hague tuyên bố Vương quốc Anh “nhiệt liệt hoan nghênh” các biện pháp trừng phạt mới đánh vào ngành dầu của Iran. Ông cũng cho rằng quyết định của EU cho thấy: “Liên minh Châu Âu đang đi đầu trong các vấn đề thời sự quốc tế và nước Anh hoan nghênh điều này.”
Ông William Hague muốn cấm vận sẽ có tác động “rất hiệu quả” để buộc Iran phải tham gia đàm phán “có ý nghĩa”.
Các báo Anh cũng chỉ ra rằng hiện các quốc gia EU đang nhập 600 nghìn thùng dầu trong khoản 2,6 triệu thùng Iran bán ra thế giới mỗi ngày.
Hãng tin AFP ngày 23/1, trích lời Bộ trưởng Dan Meridor - phụ trách ngành tình báo Israel - phát biểu trên đài phát thanh rằng Israel không tỏ ra quá lạc quan về tác động của lệnh cấm vận. Báo chí Israel trích tin nội bộ chính giới nước này nói Israel có thể "phải tấn công Iran" mà chỉ báo cho Mỹ trước 10 tiếng đồng hồ. Trong khi đó, tờ Wall Street Journal vừa có bài nói Nhà Trắng tỏ ra không hài lòng về ý định đơn phương hành động của Israel và hủy một cuộc tập trận chung đã lên lịch vào tháng 4 năm nay với Israel.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov vẫn hy vọng sáu cường quốc có thể nối lại hội đàm với Iran. Mặc dù lệnh cấm vận mới đã được công bố, Ngoại trưởng Lavrov được trích lời nói rằng Nga sẽ cố gắng thuyết phục cả Iran và phương Tây tránh các biện pháp “phản tác dụng” để có thể nói chuyện lại với nhau.
Ngày 20/1, Tân Hoa Xã đưa tin khi hội đàm với Phó Tổng thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Iran, Ali Baqeri, ở thăm Bắc Kinh, Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Ngô Hải Long nói rằng Iran cần nối lại đàm phán với sáu nước và tăng cường hợp tác với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Ông Ngô cũng nói Trung Quốc tin rằng các biện pháp cấm vận hoặc quân sự sẽ không giải quyết được vấn đề Iran.
“Hoàn cầu thời báo” của Trung Quốc cho rằng sau Iraq và
Afghanistan, Mỹ "đang chuẩn bị cho một cuộc đối đầu với Iran và
tỏ ra tự tin cho một cuộc tấn công từ trên không nữa".
Trong khi đó, một hàng không mẫu hạm của Hoa Kỳ đã đi qua eo biển Hormuz để vào Vịnh Ba Tư, một tháng sau khi Iran cảnh báo Mỹ không được đưa hàng không mẫu hạm vào thủy lộ chiến lược này.
Một người phát ngôn của Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ nói rằng hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln đã tiến vào vùng Vịnh mà không gặp phải vấn đề gì trong hành trình mà phát ngôn viên này gọi là thường lệ này.
Liệu có tác dụng?
Điểm lại những nước bị tác hại bởi kế hoạch cấm vận của EU, báo Pháp Le Monde cho rằng Mỹ sẽ không bị ảnh hưởng vì lâu nay không còn nhập dầu của Iran. Đối với Châu Âu, Italy, Tây Ban Nha, Hy Lạp là những nước có thể bị ảnh hưởng, nhưng cả Châu Âu chỉ mua khoảng 6% lượng dầu cần thiết từ Iran. Hy Lạp đang gặp khó khăn tài chính và Iran đã đồng ý bán dầu với một khoản tín dụng 60 ngày và không đòi bảo đảm gì cả.
Ngược lại, các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản - nhất là Trung Quốc và Ấn Độ - bị lệ thuộc nhiều hơn vào Iran, vì nhập từ 10-11% nhu cầu dầu.
Theo Le Monde, Nhật Bản đã gửi đi những thông điệp khá trái ngược về việc ủng hộ biện pháp trừng phạt chưa từng thấy này. Ấn Độ rất thận trọng, còn Trung Quốc không để cho Âu-Mỹ một chút hy vọng nào. Thủ tướng Ôn Gia Bảo đã nói thẳng: “Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất mua bán với Iran và cần phải bảo vệ thương mại quốc tế”.
Theo Le Monde, nếu Saudi Arabia tôn trọng cam kết bù đắp vào phần thiếu hụt dầu trên thị trường do cấm vận Iran, thì ảnh hưởng trên giá dầu sẽ hạn chế và chỉ có Iran sẽ hứng chịu hậu quả nghiêm trọng. Nhưng nếu Iran phong tỏa Eo biển Ormuz, nơi mà 35% lượng dầu hỏa chuyên chở bằng tàu biển trên thế giới đi qua, thì giá dầu sẽ tăng vọt thêm, vào lúc mà giá dầu trong tháng giêng này đã tăng cao do tình hình xã hội căng thẳng ở Nigeria một quốc gia dầu hỏa khác tại châu Phi.
Theo Le Figaro, “Châu Âu liều lĩnh đánh cuộc trên cấm vận dầu hỏa Iran”. Tờ báo phân tích cấm vận là vũ khí thương mại cuối cùng đối với Iran, quốc gia sản xuất dầu lửa thứ nhì của tổ chức OPEC. Nhưng đó cũng là một quyết định liều lĩnh, với một chế độ không có vẻ gì là muốn nhượng bộ. Cấm vận của Châu Âu sẽ làm Iran mất đi 20% xuất khẩu, trong lúc Châu Âu mất 6% lượng dầu nhập. Nếu Nhật Bản và Hàn Quốc chịu theo gương Châu Âu, thì Iran sẽ mất đi đến 40% nguồn ngoại tệ. Thế nhưng theo Le Figaro, các bên đang chạy đua với thời gian: Iran sẽ bầu lại quốc hội sau hai tháng tới, còn đối với phương Tây nỗ lực chống Iran có thể bị tê liệt vì Pháp và Mỹ lần lượt bước vào bầu cử tổng thống.
Minh Bích (tổng hợp)