Thủ tướng Victor Orban: "Hoàng đế mới" ở Hungary

Sau thời gian cầm quyền Hungary trong giai đoạn 1998 và 2002, vào tháng 5/2010, ông Victor Orban trở lại làm thủ tướng. Fidesz, đảng của ông ta chiếm tới hai phần ba số ghế tại Hạ viện. Nhờ vị thế thống trị tuyệt đối này, Thủ tướng Orban từng bước nắm giữ tất cả những cơ quan, định chế bảo đảm đối trọng quyền lực tại Hungary như truyền thông, tư pháp, Ngân hàng Trung ương … với mục tiêu là duy trì lâu dài thể chế chính trị và sự cầm quyền của Fidesz. Một nhà ngoại giao châu Âu đã phải thốt lên rằng “Hungary rõ ràng là không đáp ứng các tiêu chuẩn của Nhà nước pháp quyền” ở châu Âu. Nói một cách khác, Hungary đang ở bên bờ vực rơi vào chế độ độc tài và phá sản về kinh tế.

Theo L’Express, giống như trong các thể chế độc tài và toàn trị, chính quyền của Thủ tướng Orban trước tiên tấn công vào quyền tự do thông tin. Ngay sau khi trúng cử, ông Orban đưa những nhân vật của đảng Fidesz nắm quyền lãnh đạo các phương tiện truyền thông công cộng. 600 nhà báo và kỹ thuật viên, những người bị coi là chống lại đảng Fidesz đã bị sa thải. Chính quyền cho thông qua một đạo luật quy định rằng thông tin phải “cân bằng” và “khách quan”, những khái niệm rất mơ hồ trong lĩnh vực truyền thông, đồng thời, xóa bỏ quy định bảo vệ nguồn tin đối với giới báo chí.

Dưới sức ép của chính quyền, các doanh nghiệp nhà nước và nhiều doanh nghiệp tư nhân đã không đăng quảng cáo trên các phương tiện truyền thông được coi là độc lập, hoặc đối lập. Đài phát thanh độc lập Kubradio, nơi duy nhất còn tổ chức các cuộc tranh luận chính trị, thì giờ đây đã bị mất giấy phép hoạt động.

Ngành tư pháp cũng bị Thủ tướng Orban nghiền nát. Không cần thảo luận trước tại Nghị viện, không cần tham khảo các tổ chức nghiệp đoàn, Quốc hội Hungary thay đổi Chánh án Tòa án tối cao, điều chưa từng thấy trong số 27 thành viên của Liên minh Châu Âu. Để giảm bớt số thẩm phán chống đối, chính phủ đề ra luật hạ tuổi nghỉ hưu, từ 70 xuống còn 62, mức tuổi thấp nhất tại Châu Âu. Hậu quả là có tới gần 300 thẩm phán phải về hưu ngay lập tức. 900 thẩm phán bị thay đổi nơi công tác, 40 000 hồ sơ bị thay đổi người phụ trách. Đồng thời, vợ của chủ tịch nhóm nghị sĩ đảng Fidesz tại Quốc hội, đang làm chủ tịch tòa án xét xử tranh chấp lao động, được đưa lên phụ trách cơ quan bổ nhiệm các thẩm phán, phân bổ ngân sách cho các tòa án.

Vẫn theo tạp chí l’Express, trong các ngành kinh tế, cảnh sát, quân đội, thậm chí đối với cả Nhà hát Opera quốc gia, Thủ tướng Hungary bổ nhiệm những người thân của ông vào các chức vụ chủ chốt, với nhiệm kỳ từ 9 đến 12 năm, nhằm bảo đảm sự trường tồn của chế độ Orban. Để chắc chắn hơn, luật bầu cử cũng được sửa đổi, phân chia lại đơn vị bầu cử, để tạo thuận lợi cho đảng Fidesz.

Ông Balazs Dénes, chủ tịch Hiệp hội vì các quyền tự do dân sự Hungary, mỉa mai: “Hungary trở thành một nhà máy sản xuất các luật lệ, hoạt động hết công suất và rất tiếc là không hề có sự kiểm tra về chất lượng”. Vẫn theo vị luật sư này, “thông thường, các dự luật và đề xuất được đệ trình lên Quốc hội vào thứ Hai, được bỏ phiếu thông qua vào thứ Ba và sẽ công bố vào thứ Hai tuần sau”.

Trong nhịp độ hối hả này, nhiều đạo luật được ban hành mang tính chất dân tộc chủ nghĩa hoặc điên rồ. Ví dụ, luật dành « ưu tiên cho chó Hungary », miễn đánh thuế đối với loài chó có nòi giống Hungary. Hoặc xóa bỏ quy định giáo dục phổ thông bắt buộc đối với trẻ em bị tàn tật. Dường như Thủ tướng Orban quên mất rằng ở Hungary có một triệu người đang sống trong cảnh nghèo khó, coi những người tàn tật, không thể lao động được là những kẻ ăm bám.

Tuy nhiên, theo l’Express, đỉnh điểm của sự phi lý và ngạo nguợc là bản Hiến pháp mới của Hungary, được thông qua cuối tháng 12 năm ngoái và có hiệu lực từ 1/1/2012. Cộng hòa Hungary được rút ngắn gọn thành Hungary. Lời nói đầu của Hiến pháp nói tới sự phù hộ của chúa Trời. Thủ tướng có quy chế miễn trừ tuyệt đối, phôi thai ngay trong ngày đầu tiên thụ thai được coi là người, gạt bỏ mọi khả năng thảo luận về kết hôn giữa những người đồng giới. Hiến pháp còn có hiệu lực hồi tố, với mục đích truy cứu trách nhiệm của các lãnh đạo đảng Xã hội hiện nay (trước kia thuộc đảng Cộng sản), đề ra những quy định làm cho Ngân hàng Trung uơng mất tính độc lập, trái ngược với các quy định của Liên minh Châu Âu.

Tạp chí L’Express cho biết, thế nhưng, ông Orban dần dần cũng sẽ phải đốt mặt với thực tế : Sự mất lòng tin của dân chúng và những khó khăn về kinh tế và tài chính. Trong dịp lễ hội cuối năm 2011, rất nhiều người dân Hungary sang Áo để gửi tiền tiết kiệm.

Câu hỏi đặt ra là tại sao Hungary, nước trước đây đi đầu trong cuộc đấu tranh chống độc tài, toàn trị, nay lại đổ đốn như vậy? Có nhiều yếu tố, nhưng trước hết phải thừa nhận rằng, việc ông Orban, cùng đảng cánh hữu Fidezs trở lại cầm quyền được, bởi vì liên minh cánh tả mãn nhiệm đã đưa đất nước rơi vào khủng hoảng, bị mất uy tín bởi nhiều vụ tham nhũng, trong khi đó, đảng cánh hữu Fidezs lại dùng lá bài mỵ dân, kích động tinh thần dân tộc chủ nghĩa… Châu Âu hiện đang đứng trước một bài toán khó giải: Việc trừng phạt Hungary chỉ làm cho phe thân ông Orban củng cố hàng ngũ với luận điệu châu Âu có ý đồ chống lại Hungary. Nhưng nếu tránh né, Châu Âu tự mình từ bỏ dự án xây dựng một khối chính trị và dân chủ.

Minh Châu (sưu tầm)