Kinh tế quyết định kết quả bầu cử tổng thống Đài Loan?

Tổng thống mãn nhiệm Mã Anh Cửu (61 tuổi, tốt nghiệp đại học Havard) của Quốc dân đảng là người đã nỗ lực cải thiện quan hệ giữa Đài Bắc và Bắc Kinh. Nhưng kinh tế tăng trưởng chậm và chênh lệch giàu nghèo gia tăng có thể khiến cử tri Đài Loan không dành cho ông thêm một nhiệm kỳ tổng thống nữa.

Đối thủ của ông Mã Anh Cửu là bà Thái Anh Văn, 55 tuổi, thuộc đảng Dân Tiến. Trong chiến dịch vận động tranh cử, bà đã nhấn mạnh đến việc phân phối lại một cách công bằng hơn những thành quả của tăng trưởng kinh tế. Nếu được bầu, bà sẽ là phụ nữ đầu tiên làm tổng thống Đài Loan.

Hãng tin AFP dẫn lời chuyên gia George Tsai, ở Đại học Văn hóa Trung Hoa (Đài Bắc nhận định: “Kinh tế là vấn đề quan trọng nhất đối với đa số người dân (Đài Loan), đặc biệt là đối với những người có thu nhập thấp. Những người này ít quan tâm đến việc cải thiện quan hệ với Hoa lục hoặc những vấn đề ngoại giao”.

Lâu nay, các đảng phái chính trị tại Đài Loan thường được nhận diện qua chính sách đối với Trung Quốc: Quốc dân đảng của ông Mã Anh Cửu chủ trương xích lại gần Trung Hoa lục địa trong khi đảng Dân Tiến lại theo đuổi chính sách độc lập.

Theo nhà phân tích Joseph Cheng của Đại học Hong Kong, mối liên hệ với Trung Quốc vẫn là một chủ đề nặng ký đối với Đài Loan, nhưng tầm quan trọng của nó đang giảm dần.

Nếu cử tri Đài Loan ít quan tâm đến vấn đề Trung Quốc, ứng cử viên Mã Anh Cửu khó có thể khai thác con bài “cải thiện quan hệ” với Bắc Kinh để được bầu lại làm tổng thống thêm nhiệm kỳ thứ hai và cũng là nhiệm kỳ cuối cùng.

Trong bốn năm dưới thời ông Mã Anh Cửu làm tổng thống, Đài Bắc đã ký với Bắc Kinh một thỏa thuận thương mại mang tính lịch sử.

Các cuộc thăm dò dư luận đầu tháng 1/2012 cho thấy ứng viên Quốc Dân đảng có thể tái đắc cử nhưng chỉ hơn đối thủ đảng Dân Tiến với số phiếu không cao. Chuyên gia Joseph Cheng cho rằng do tỷ lệ rất sít sao nên kết quả cuối cùng không chắc chắn nghiêng về bên nào, cho dù ông Mã Anh Cửu có một chút ưu thế vì tình hình kinh tế không đến mức tồi tệ.

Nhờ trao đổi thương mại với đối tác hàng đầu là Trung Quốc, kinh tế của Đài Loan trong năm 2010 tăng gần 11%. Thế nhưng, trong quý 3/2011, 2011, tỷ lệ này chỉ còn 3,4%. Một trong những nguyên nhân chính là kinh tế thế giới ảm đạm, trong khi Đài Loan lại phụ thuộc nặng nề vào xuất khẩu.

Nhiều cử tri Đài Loan chỉ trích chính phủ của Quốc dân đảng đã làm sâu rộng thêm cái hố ngăn cách giàu-nghèo trong xã hội. Trong một thời gian dài, Đài Loan có vị trí khác biệt tại Châu Á, là nơi kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh với cơ chế phân phối lại của cải công bằng nhất trong khu vực. Tính đặc thù này thể hiện qua việc duy trì hệ thống giáo dục cho toàn dân. Cải cách ruộng đất trong những năm 1950 đã cho phép nông dân sở hữu đất đai. Thế nhưng, hố ngăn cách giàu-nghèo đã tăng mạnh, kể từ khi Đài Bắc xích lại gần Bắc Kinh.

Đương nhiên, Trung Quốc theo dõi chặt chẽ cuộc bỏ phiếu tại Đài Loan và mong muốn ông Mã Anh Cửu tái đắc cử tổng thống. Trung Quốc hiện cũng đang chuẩn bị cho việc thay thế lãnh đạo và càng không muốn vấn đề Đài Loan trở thành một yếu tố bất trắc.

Minh Châu (theo RFI)