Chính sách khắc khổ, ngòi nổ bạo loạn ở Anh

Cuộc nổi loạn và đập phá của dân chúng, nhất là tầng lớp thanh niên từ ngày 6/8 tới ngày 9/8/2011 ở nhiều thành phố nước Anh đã khiến cảnh sát phải huy động lực lượng lớn trấn áp và lập lại trật tự. Kết quả có hơn 1.000 người bị bắt trong đó hơn 170 người bị đưa ra khởi tố.

Tờ “Guardian” ngày 11/8 viết: “Nguyên nhân gây ra sự nổi loạn của dân chúng có nhiều, nhưng tựu trung phản ánh sự phẫn nộ đối với thất bại kinh tế Anh thời gian qua. Giống như các cuộc nổi loạn xảy ra cuối năm 2010 ở Pháp, nhất là hai thành phố Grenoble và Sainte Etienne, cũng như các cuộc nổi dậy và biểu tình quy mô lớn ở nhiều thành phố các nước châu Âu như Tây Ban Nha, Italy... đều phản ánh tâm lý chung của dân chúng đối với tình hình kinh tế sa sút mà họ là nạn nhân và đã bị ‘sốc’ trước biện pháp chính sách khắc khổ của chính phủ Anh để đối phó khó khăn tài chính.”

Điểm lại tình trạng suy yếu của kinh tế Anh thời gian qua, tờ “Financial Times” ngày 10/8 đã khái quát trong cụm từ “hai cao, một thấp”. Hai cao là thất nghiệp cao, lạm phát cao. Một thấp là tăng trưởng thấp.

Tờ báo dẫn số liệu thống kê của Anh cho biết tỷ lệ thất nghiệp từ tháng 3 tới tháng 5/2011 luôn ở mức cao tới 7,7% với trên 2,7 triệu người, trong đó khoảng 2 triệu thanh niên từ 16-24 tuổi. Đây là mức cao kỷ lục kể từ giữa  những năm 1980 tới nay. Điều đáng lưu ý là những thanh niên này bị liệt vào thành phần “chính thức thất nghiệp”, hơn nữa gần 70% số thất nghiệp này thuộc diện “thất nghiệp dài hạn”. Bởi vậy bài toán thất nghiệp ở Anh chưa tìm ra được lời giải và cũng giải thích vì sao thanh niên đóng vai trò chính và đi “tiên phong” trong cuộc bạo loạn vừa qua.

 “Financial Times” cho biết tăng trưởng GDP của Anh quí 1/2011 đạt 0,5%, nhưng sang quí 2 giảm xuống chỉ đạt 0,2%. Dự báo tăng trưởng GDP cả năm chỉ đạt 1,5% thấp hơn mức dự kiến 1,7%. Năm 2012, tăng trưởng GDP của Anh được dự đoán xấp xỉ 2%, có nghĩa là tình hình vẫn chưa có gì sáng sủa hơn. Trong khi đó, tỷ lệ lạm phát ở Anh hiện tới 5%, mức cao nhất từ trước tới nay.

Tình hình kinh tế suy giảm còn thể hiện qua ngân sách bị thâm hụt nghiêm trọng. Báo cáo tài chính năm 2010 của Chính phủ Anh cho biết thâm hụt ngân sách tới 145,4 tỷ bảng Anh, mức cao nhất kể từ Chiến tranh thế giới thứ 2 tới nay. Thâm hụt ngân sách chiếm 11% GDP, cao hơn nhiều so với mức giới hạn cho phép là 3%. Kinh tế trong nước khó khăn, nhưng khoản nợ 178 tỉ bảng Anh mà Ngân hàng Anh cho các nước Hy Lạp, Ireland, Bồ Đào Nha vay hiện rất khó đòi và khiến cho nền kinh tế đã khó lại càng khó khăn hơn.

Martin Wolf, phụ trách kinh tế của tờ “Thời báo tài chính” ngày 10/8 viết: “Chính sách khắc khổ của chính phủ Anh là mạo hiểm, thách thức nghiêm trọng dư luận Anh. Đây cũng là ngòi nổ gây ra cuộc bạo loạn mấy ngày qua”.

Tờ “Daily Telegraph” ngày 10/8 dẫn phát biểu của một quan chức Ngân hàng Trung ương Anh nói: “Đất nước đang đứng trước tình trạng khủng hoảng phá sản”. Việc S&P hạ thấp tín nhiệm đối với tín dụng Mỹ là một đòn mạnh mẽ giáng vào kinh tế Anh và  góp phần kích nổ bạo loạn ở Anh kéo dài hơn 4 ngày qua.   

Tờ báo Pháp Liberation viết Thủ tướng Anh David Cameron hình như đang né tránh nguyên nhân sâu xa về mặt xã hội, khi nói cuộc bạo loạn vừa qua “không phải là hành vi có động cơ chính trị hay phản kháng, mà chỉ là hành vi trộm cắp”. Ông lập luận nhiều trẻ em lớn lên mà không phân biệt được đâu là cái tốt đâu là cái xấu. Như vậy đây không phải là vấn đề nghèo khổ mà là một vấn đề văn hóa, một nền văn hóa kích thích bạo lực, không tôn trọng chính quyền, chỉ nói về quyền lợi mà không nói về trách nhiệm.

Về phần mình, bộ trưởng Nội vụ Anh thừa nhận rằng Tuy thừa nhận “có những vấn đề xã hội nghiêm trọng” như việc có 2 triệu trẻ em có bố mẹ thất nghiệp, nhưng bộ trưởng nội vụ Anh cũng cho rằng các vụ trên là các hành vi tội phạm, chứ không dính gì đến bất bình đẳng xã hội hay thất nghiệp.

Theo Liberation, chính phủ Anh đã cố tình tránh né cốt lõi của vấn đề.

Kiều Tỉnh