Độ vênh của các dự án qua “lăng kính” kiểm toán

 Gây lãng phí ngân sách nhà nước

Đánh giá của Kiểm toán Nhà nước cho thấy, chất lượng công tác lập dự án tại một số cơ quan chưa đảm bảo, nên trong quá trình thực hiện phải điều chỉnh, bổ sung dẫn đến kéo dài thời gian so với quyết định ban đầu, tình trạng này đã diễn ra trong nhiều năm và chậm được khắc phục.

Cụ thể, riêng tỉnh Bình Dương, Kiểm toán Nhà nước đã thống kê được 75 dự án điều chỉnh tổng mức đầu tư, tăng gần 100% so với tổng mức đầu tư được phê duyệt ban đầu. Qua quá trình kiểm toán lĩnh vực chi đầu tư phát triển tại một số địa phương, đơn vị đã phê duyệt một số dự án không khả thi, phải dừng thực hiện, gây lãng phí ngân sách nhà nước.

Qua quá trình kiểm toán tại các địa phương, Kiểm toán Nhà nước còn chỉ ra những hạn chế trong công tác lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ thiết kế dự toán, trong đó: Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 3, bước khảo sát lập thiết kế kỹ thuật chưa chính xác, dẫn đến phát sinh làm dự án phải điều chỉnh tổng mức đầu tư đến 3 lần; Dự án đầu tư xây dựng bến số 2 thuộc dự án cảng Vũng Áng giai đoạn 2 do Bộ GTVT làm chủ đầu tư phải bổ sung 7,87 tỷ đồng… Bên cạnh đó, công tác lập hồ sơ thiết kế, dự toán của các đơn vị tư vấn dự án tại nhiều nơi chưa chính xác đã gây nên tình trạng thừa khối lượng, thiết kế thiếu đồng bộ, không phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu sử dụng.

Được biết, khi kiểm toán tại các đơn vị: Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, Cục Dự trữ Quốc gia… Kiểm toán Nhà nước đã phát hiện các sai sót trong hồ sơ thiết kế, dự toán dẫn đến khối lượng trong dự toán không phù hợp với khối lượng được xác định từ hồ sơ thiết kế, tiên lượng mời thầu, giá gói thầu chưa đảm bảo chính xác, phê duyệt dự toán vượt tổng mức đầu tư. Cũng theo đánh giá của Kiểm toán Nhà nước thì tại một số dự án, việc xác định chi phí đền bù còn sai sót, chưa giải quyết dứt điểm các tồn tại phát sinh trong quá trình thực hiện làm kéo dài thời gian thi công, một số dự án khởi công khi chưa có mặt bằng, dẫn đến phải đình hoãn như: Kè sông Kỳ Cùng, đường Bà Triệu - tỉnh Lạng Sơn.

Cần minh bạch trong công tác đấu thầu

Kiểm toán công tác đấu thầu tại một số bộ ngành, địa phương, Kiểm toán Nhà nước đã kết luận: Việc tiên lượng mời thầu một số dự án không chính xác, tính thừa so với bản vẽ thiết kế, trong đó có gói thầu xây lắp Dự án Nhà văn hóa lao động Khánh Hòa, qua kiểm toán khối lượng sai số học là 870 triệu; tại Viện Khoa học Xã hội Việt Nam tiên lượng các hồ sơ mời thầu chủ yếu dựa vào dự toán được duyệt nên không đảm bảo tính chính xác…

Bên cạnh đó, tại Gói thầu xây lắp Dự án Nhà văn hóa lao động Liên đoàn lao động tỉnh Kon Tum dự toán được duyệt 8,16 tỷ đồng, bên mời thầu đã không tổ chức đấu thầu rộng rãi mà thực hiện đấu thầu hạn chế để lựa chọn nhà thầu. Điều đáng nói là sau 995 ngày thi công thì nhà thầu chỉ thực hiện được một phần công việc của gói thầu, nên chủ đầu tư đã buộc phải chấm dứt hợp đồng với nhà thầu và chỉ định đơn vị khác thi công phần còn lại của công trình…

Thêm vào đó, Kiểm toán Nhà nước cũng chỉ ra, nhiều nhà thầu thi công chậm so với tiến độ đề ra làm phát sinh chi phí, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước trong một số dự án được kiểm toán mới đây. Tại Dự án xây dựng Nhà ga hành khách quốc tế sân bay Tân Sơn Nhất, việc chậm thời gian thi công gói thầu số 2 so với quy định trong hợp đồng, dẫn tới chi phí tư vấn giám sát phát sinh 361 triệu Yên Nhật và 1,8 tỷ đồng Việt Nam. Trong khi đó tại Dự án nhà máy Nhiệt điện Sơn Động việc kéo dài thời gian thi công Dự án hơn 2 năm so với quyết định đầu tư và hơn 3 năm so với yêu cầu ban đầu của Thủ tướng Chính phủ đã làm tăng chi phí đầu tư dự án gần 10 tỷ đồng.


Cũng theo kết luận của Kiểm toán Nhà nước thì việc chia nhỏ gói thầu để đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu tại một số địa phương đã làm tăng chi phí và thời gian tổ chức đấu thầu. Cụ thể tại tỉnh Lạng Sơn đã xảy ra tình trạng chia nhỏ gói thầu các dự án giao thông thủy lợi, theo đó 10 dự án thủy lợi của tỉnh đã được chia nhỏ thành 37 gói thầu. Tại tỉnh Ninh Thuận còn diễn ra tình trạng thông thầu để các nhà thầu thay nhau trúng thầu, hồ sơ dự thầu có tỉ lệ giảm giá thấp khoảng 0,05%.

Ngoài ra, Kiểm toán việc thực hiện Dự án cải tạo nâng cấp quốc lộ 3, đã phát hiện tình trạng chia nhỏ các các gói thầu, chỉ định thầu rà phá bom mìn, khảo sát thiết kế, tư vấn giám sát…Tại Dự án Khu nuôi tôm công nghiệp Quảng Thuận – Quảng Phúc (Quảng Bình), Kiểm toán Nhà nước đã phát hiện tình trạng chia nhỏ gói thầu để chỉ định thầu.