EVN: Việc phân phối tiền lương có nhiều bất hợp lý

Kết quả thanh tra lương của EVN cho thấy có quá nhiều bất hợp lý.

Theo đó, cơ chế tiền lương của EVN theo nghị định số 141/2007/ND-CP, hàng năm công ty mẹ (chiếm 4,3% lao động sản xuất, kinh doanh) có trách nhiệm báo cáo Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Tài chính thẩm định. Các công ty con (chiếm 95,7% lao động) có trách nhiệm xây dựng đơn giá tiền lương, báo cáo Hội đồng thành viên phê duyệt để căn cứ xác định quỹ tiền lương thực gắn với mức độ hoàn thành nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh. Riêng năm 2010 bị lỗ, Tập đoàn đã báo cáo và được Thủ tướng Chính phủ cho phép áp dụng đơn giá tiền lương bằng 95% đơn giá tiền lương năm 2009.

Ngoài ra, EVN còn được hưởng các khoản tiền lương ngoài đơn giá, gồm tiền vận hành an toàn điện, tiền lương bổ sung đối với những ngày nghỉ theo chế độ có hưởng lương và tiền lương làm thêm giờ căn cứ theo số đối tượng thực tế được hưởng.


Kết quả từ Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Trưởng đoàn thanh tra tại 26 đơn vị của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, lương bình quân của EVN năm 2008 đạt 5,794 triệu đồng, năm 2009 là 7,064 triệu đồng và năm 2010 là 7,45 triệu đồng. Tổng quỹ lương trên chiếm khoảng 5,5% tổng giá thành sản xuất kinh doanh điện. Do lĩnh vực hoạt động tương đối đặc thù so với các ngành khác, khoản phụ cấp của người lao động trong ngành điện có thể lên đến 27,8% tiền lương.

Trong đó, tổng thu nhập của người lao động sản xuất, kinh doanh điện năm 2008, 2009 và 2010 lần lượt là 5,929 triệu đồng; 7,308 triệu đồng và 7,628 triệu đồng. Tính riêng năm 2010, lương trung bình ở công ty mẹ là 14,105 triệu đồng, khối truyền tải là 11,103 triệu đồng, khu vực phát điện là 10,387 triệu đồng và đơn vị phân phối điện là 6,765 triệu đồng. Riêng các thành viên trong Hội đồng quản trị của EVN hưởng lương bình quân 37 triệu đồng, người có lương cao nhất lên đến 51 triệu đồng mỗi tháng.

Kết quả thanh tra cho thấy, EVN đã thực hiện chính sách tiền lương, thu thập theo quy định của nhà nước nhưng bộc lộ nhiều sai sót, hạn chế, cụ thể:

Hệ thống định mức lao động do Tập đoàn ban hành mặc dù đã được sửa đổi từ năm 2008 và tổng hao phí lao động quy đổi toàn Tập đoàn gắn với nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh điện vẫn theo quy định (dưới 15% so với số lao động thực tế sử dụng) nhưng giữa các khâu sản xuất, truyền tải, phân phối và trong từng khâu, định mức chưa được điều chỉnh giảm phù hợp với sự thay đổi về mô hình, cơ cấu tổ chức và đầu tư đổi mới công nghệ, đặc biệt là tại các nhà máy điện, các trạm biến áp, tại các khâu quản lý, vận hành đường dây, quản lý thiết bị đo đếm điện đã được đầu tư, nâng cấp sử dụng công nghệ mới, trong khi Thông tư số 06/2005/TT-BLĐTBXH ngày 05/1/2005 quy định, khi định mức lao động không phù hợp thì trong thời hạn 03 tháng phải tiến hành sửa đổi bổ sung.

Hệ thống lương cấp bậc công việc và hệ số lương thực tế có sự chênh lệch (cao hơn hệ số lương thực tế bình quân 0,72%) do sử dụng nhiều lao động có hệ số cấp bậc kỹ thuật thấp hơn so với yêu cầu cấp bậc kỹ thuật công việc.

Đối với việc áp dụng chế độ phụ cấp độc hại, nguy hiểm ở một số đơn vị, nhất là nhà máy điện không đồng nhất và có nhiều sai phạm. “Đối tượng đã xếp lương đúng chức danh nghề nhưng vẫn hưởng phụ cấp độc hại, ngược lại có những người làm việc trong môi trường nguy hiểm thì lại không nằm trong diện được áp dụng.

Thêm đó, tiền lương bình quân khối sản xuất, truyền tải cao gần gấp đôi so với khu vực phân phối. Lương của cán bộ tại cơ quan tập đoàn cao hơn 2 lần so với lương bình quân công ty mẹ. Điều này cho thấy kể cả trong điều kiện lao động đặc thù thì việc xác định tiền lương như trên giữa các khối là bất hợp lý.

Ngoài ra,tiến lương của viên chức quản lý được xác định trên cơ sở của hệ số lương, chưa xét đến mặt bằng tương quan tiền lương của doanh nghiệp trên thị trường. Quỹ tiền lương hằng năm tối đa cũng chỉ hướng bằng quỹ lương kế hoạch được duyệt (năm 2010, bình quân lương của công ty mẹ là 37 triệu đồng/người/tháng, ở các công ty con bình quân là 21 triệu đồng/người/tháng.), trong khi tiền lương của người lao động được điều chỉnh tăng theo mức độ hoàn thành chỉ tiêu kinh doanh và theo quy chế phân phối riêng nên đã có hiện tượng bổ sung một phần từ quỹ lương theo đơn giá tiền lương của người lao động.

Cũng theo kết luận của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội thì số viên chức quản lý của Tập đoàn khi tham gia đại diện phần vốn ở một số doanh nghiệp đã nhận trực tiếp khoản thù lao mà đáng lý ra phải nộp lại tập đoàn rồi hưởng phân phối theo quy định. Theo trưởng đoàn thanh tra, công tác quản trị lao động, tiền lương tại EVN đang bị coi nhẹ khi đơn vị tập đoàn mới chỉ có 5 viên chức phụ trách vấn đề này.

Tuy nhiên, về việc thua lỗ 8.416 tỷ đồng năm 2010 song EVN vẫn trả lương cao hơn 5,46% so với năm 2009, kết luận của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội khẳng định tập đoàn này thực hiện đúng theo quy định. Bởi trước đó, EVN đã báo cáo và được Thủ tướng Chính phủ cho phép áp dụng đơn giá tiền lương bằng 95% đơn giá tiền lương năm 2009. Ngoài ra, 96% lao động tại đây đều có trình độ kỹ thuật cao, đòi hỏi độ chính xác lớn và làm việc trong môi trường đặc thù.

Theo đó, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội yêu cầu EVN phân phối lại quỹ tiền lương theo đơn giá giữa các khối và trong từng khối phải đảm bảo tương quan phù hợp. Việc trả lương phải căn cứ vào năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc của từng người lao động. Hơn nữa, quỹ tiền lương, thưởng, trách nhiệm của viên chức quản lý phải được thực hiện theo đúng quy định, không được lấy lương từ khối sản xuất bù vào.

Nhưng với những vấn đề bất hợp lý nêu trên, EVN không bị áp dụng bất kỳ khung hình phạt nào. Ông Nguyễn Tiến Tùng, Phó chánh Thanh tra Bộ Lao động Thương binh và Xã hội cho biết 100% các doanh nghiệp tại Việt Nam đều chưa thực hiện đúng luật tiền lương và thu nhập. Do vậy, với vi phạm lần đầu của EVN, Bộ sẽ hướng dẫn sửa đổi. Thời gian để EVN điều chỉnh tất cả những hạn chế trên là 45 ngày. Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam - ông Đinh Quang Tri và đại diện Bộ Công Thương – ông Đặng Huy Cường đều nhất trí với kết quả thanh tra và hướng xử lý trên của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội.