Nhiều chuyên gia cho rằng vụ Tiên Lãng cần được nhìn nhận như một lời cảnh báo khẩn thiết về nguy cơ bất ổn xã hội từ những bức xúc của dân chúng với chính quyền liên quan đến đất đai. Nhưng tôi thấy nó thể hiện sự bất ổn của tất cả các mặt trận, kinh tế, chính trị và xã hội vì vậy cần phải làm gì để ổn định xã hội đang quá nhiều bất ổn và bất cập hiện nay liệu chính chúng ta cần có một cuộc cách mạng với chính mình để cải tổ thực tế hay không? vì sao?
Một nhận định đơn giản về vụ án này: Có lẽ đây là một "bi kịch lạc quan" thời hiện đại.
Tại sao lại là bi kịch: Vì tất cả những người vô tình phạm tội, hay bị đẩy vào bước đường cùng dẫn đến phạm tội, những người bị ảnh hưởng liên đới và cả các ông quan chức liên quan đều đang trong vòng “lao lý”và “khắc khoải” của cuộc đời.
Sự lạc quan thì ai cũng nhìn thấy vì người dân đã lâu lắm rồi mới có dịp “hả hê“ về kết luận sự việc theo đúng chiều thuận “chân lý “ thuộc về lẽ phải chứ không phải thuộc về kẻ mạnh, kẻ có chức có quyền. Qua đó phần nào lấy lại được chút niềm tin của chính mình mà lâu nay tưởng trừng bị “đánh cắp” nếu từ vụ việc này mà tất cả chúng ta tỉnh ra, nghiêm túc xem xét lại như một bài học, dám nhận những cái sai để sửa, dám điều chỉnh những cái chưa đúng để làm cho đúng (nhất là về hệ thống pháp luật) và vấn đề tổ chức nhân sự,cán bộ trong các cơ quan công quyền và toàn xã hội thì thực sự đó là sự giải tỏa bế tắc có chiều hướng lạc quan là tìm được sự đồng thuận của nhân dân.
Qua vụ án này đã nhận ra được những bất ổn của nền kinh tế xã hội từ rất lâu nay nó cứ “âm thầm” phát triển trong sự "nuôi dưỡng" của chính sách "chưa hợp lý", luật pháp chưa nghiêm, đồng thời với những mâu thuẫn bất biến của quy luật xã hội với định hướng và thể chế để phát triển kinh tế xã hội của đất nước , muốn đi theo phương hướng phát triển bền vững trên nền tảng quá yếu kém, thiếu đồng bộ, khập khiễng, chắp vá và đặc biệt là phụ thuộc quá nhiều và không tự chủ.
Vấn đề cần giải quyết và có kế sách giải quyết cụ thể là chính chúng ta phải nói ra được và nhìn nhận được tất cả chúng ta toàn dân tộc ta nhân dân cần tĩnh tâm lại, ngồi lại, nhìn lại và đánh giá lại đúng thực sự chúng ta đang là ai ? đã có gì ? đã làm gì ? và cần phải làm gì nếu muốn có được cái gì ? Tất cả phải thật khách quan, trung thực, toàn diện, toàn xã hội và mọi lĩnh vực. Từ đó mới có được một điểm chung hòa quyện cùng với tinh thần dân tộc, với quyết tâm xây dựng và phát triển đất nước vì mục tiêu toàn dân, dân có giàu thì nước mới mạnh có sự đồng thuận ấy thì khó mấy chúng ta cũng vượt qua. Còn để vượt qua bằng cách nào đó đây mới chính là phần trả lời của sự phát triển khoa học kỹ thuật và tư duy tiên tiến cùng với sự công tâm của các nhà lãnh đạo với toàn thể nhân dân.
Phân tích tổng thể thì quả là như vậy qua vụ án này vấn đề “cộm” lên thì quá rõ đó là tình trạng hỗn đoạn công quyền và phi luật pháp diễn ra và có nguy cơ bùng nổ ở nhiều nơi: Để giải quyết vấn đề này thực sự không đơn giản nhưng quả thực là không quá khó vì có thể thực hiện các bước đơn giản có trong tầm tay của thể chế và chính sách nhà nước hiện nay.
Nhìn thấy sai thì phải sửa và đã sữa thì sửa thì phải sửa cho đàng hoàng thật căn bản chính xác và đúng quy luật thực tế của đất nước. Vấn đề đầu tiên sau vụ này là phải sửa các văn bản luật liên quan đến đất đai.
Về Phương thức sửa
: Cần có một mô hình với ba cấp độ. Thứ nhất là sửa bắt đầu từ nền tảng tư duy, nhận thức và ý chí; Thứ hai là sửa từ Hiến pháp và thứ ba sửa từ các Luật liên quan.
Như vậy về tư duy thì chúng ta đã nhận thấy việc thứ hai là cần phải bắt đầu từ văn bản luật gốc đó là Hiến pháp vì vấn đề sở hữu đã được xác lập trong Hiến pháp. Đã quy định trong Hiến pháp thì không luật nào dám sửa cả. Sau đó mới điều chỉnh và sửa các văn bản luật và dưới luật.
Nguyên tắc chung: Nếu sửa luật đất đai lần này cần thực hiện theo các nguyên tắc đảm bảo như sau:
- Phải dựa trên một nền tảng lý luận kinh tế - chính trị học nhất quán, phù hợp với mô hình kinh tế thị trường có định hướng - - Bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững trong quá trình đầu tư thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trên cơ sở tăng cường năng lực quản lý bằng các công cụ pháp luật, quy hoạch, tài chính và hành chính;
- Đất đai thực sự trở thành nguồn lực và nguồn vốn đầu tư, khắc phục một bước đáng kể tình trạng tham nhũng trong quản lý đất đai và đầu cơ vượt giới hạn trong sử dụng đất đai;
-Tiếp thu những kinh nghiệm xây dựng và thực thi pháp luật của các nước có hoàn cảnh tương tự, thành quả nghiên cứu chính sách của các tổ chức phát triển quốc tế phù hợp với yêu cầu của quá trình hội nhập quốc tế, đưa hệ thống quản lý đất đai hướng tới tính minh bạch cao, trách nhiệm giải trình rõ và động viên được sự tham gia của cộng đồng;
- Hệ thống phân cấp quản lý phải gắn với hệ thống giám sát, đánh giá việc thực thi pháp luật ở địa phương để tránh tình trạng cát cứ quyền lực nhằm tạo được đồng thuận trong quá trình chuyển dịch đất đai phục vụ đầu tư - phát triển, làm giảm đáng kể tình trạng khiếu nại hành chính về đất đai;
- Bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người sử dụng đất, khuyến khích sử dụng đất tiết kiệm và hiệu quả.
Giải quyết vấn đề không đồng nhất: - Vấn đề nội dung các văn bản pháp luật phải đảm bảo tính thống nhất và rõ ràng như hiện nay việc xác định quyền sở hữu tuyệt đối của "toàn dân" có thực không (mà chỉ là hư quyền), còn quyền sử dụng (thực quyền gần như sở hữu) nhưng vấn đề mấu chốt là lại giao quyền đại diện sở hữu (định đoạt) cho bộ máy hành pháp (từ cấp xã trở lên...) biến nó thành một đặc quyền để vận dụng những văn bản đã chưa chuẩn mực lại thiếu sự giám sát dân chủ đây sẽ là kẽ hở của luật pháp để nảy sinh vi phạm pháp luật khi thực thi và lạm quyền.
Nhìn lại và thấy rõ vấn đề cấp thiết phải làm và phải sửa nhưng phải dựa trên một quan điểm bản lề là phải nhìn thẳng vào sự thật thấy rõ sự thực và sửa trên tinh thần vì lợi ích công bằng và phát triển của xã hội, lợi ích của toàn dân , thật công tâm khi thực hiện. Từng bước “cách tân”,”cải tổ” ở tất các các lĩnh vực trong đời sống xã hội.
(Kỳ sau: Cách tân về giáo dục )
MH Tamnhin.net