Làm sao bảo vệ bờ biển? Đó chính là mục tiêu của dự án “Sự tiến triển và quản lý bền vững các vùng bờ biển Việt Nam”. Dự án này do Trung tâm Khảo sát, Nghiên cứu, Tư vấn môi trường biển (CMESRS) thuộc Viện Cơ học (Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cùng Khoa Kỹ thuật Tài nguyên nước, Trường Đại học Lund (Thụy Điển) phối hợp thực hiện từ năm 2004 đến cuối năm 2011. Chủ nhiệm dự án từ phía Việt Nam là Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng ở Trung tâm Khảo sát, Nghiên cứu, Tư vấn môi trường biển.
Mục tiêu tổng quát của dự án là phát triển một chiến lược tổng hợp để quản lý các vùng bờ biển của Việt Nam ứng phó với các quá trình xói lở, ngập lụt và sa bồi cảng cửa sông. Mục tiêu trước mắt là tăng cường năng lực của CMESRC để giải quyết các vấn đề biến động bờ biển (xói lở, ngập sụt, sa bồi) phục vụ cho chiến lược quản lý bền vững vùng bờ biển.
PGS Nguyễn Mạnh Hùng và các cộng sự đã thu thập và tổng hợp số liệu (gồm các số liệu trường sóng, dòng chảy, lưu lượng sông, lịch sử và hiện trạng bờ biển, ảnh viễn thám v.v…), tiến hành 4 đợt đo đạc tổng hợp bổ sung tại khu vực châu thổ sông Hồng.
Đồng thời các nhà khoa học cũng đã nghiên cứu các quá trình vật lý và mô hình hóa toán học các quá trình ven biển (quá trình sóng, dòng chảy, vận chuyển bùn cát, biến động đáy biển v.v…), phân tích và tổng hợp bộ số liệu thu thập và đo đạc để phục vụ cho hiệu chỉnh mô hình toán.
Những người thực hiện đề tài cũng đã xây dựng mô hình toán các quá trình động lực và bùn cát ven bờ phục vụ dự tính và dự báo biến động bờ biển (mô hình tính sóng, dòng chảy, vận chuyển bùn cát, biến động bờ biển, trao đổi nước…). Tiếp đó, họ đã phân tích kết quả tính toán theo các phương án khác nhau gồm tính sóng, mực nước, dòng chảy, vận chuyển bùn cát, biến động bờ, đáy biển… Điều quan trọng là các nhà khoa học của (CMESRS) và Trường Lund đã đưa ra phương án bảo vệ bờ biển phòng chống xói lở và quản lý các khu vực sa bồi quá mức.
Các đại biểu dự Hội thảo về dự án “Sự tiến triển và quản lý bền vững các vùng bờ biển Việt Nam"
Dự án đã tiến hành thu thập tổng hợp các số liệu về động lực và biến động bờ biển hiện có cho toàn bộ các vùng bờ biển Việt Nam, tập trung vào khu vực châu thổ sông Hồng bao gồm: các số liệu khí tượng thủy văn biển (gió, bão), số liệu động lực học biển (sóng, dòng chảy, mực nước, nước dâng trong bão và gió mùa), số liệu địa hình (biến động địa hình ven biển, bờ biển, ảnh vệ tinh…) đặc biệt tập trung cho vùng châu thổ sông Hồng. Các số liệu này được tập hợp thành ngân hàng dữ liệu trên cơ sở hệ thống thông tin địa lý GIS, có thể dễ dàng cập nhật các bộ số liệu mới và xây dựng các bản đồ về biến động bờ biển cửa sông.
Dự án đã tiến hành 4 “chiến dịch” đo đạc tổng hợp tại khu vực châu thổ sông Hồng với các hạng mục đo đạc về động lực biển, vận chuyển bùn cát và biến động đáy biển, bờ biển. Dự án đã thực hiện một số đo đạc trực tiếp trong thời gian các cơn bão mạnh đổ bộ vào vùng châu thổ sông Hồng (ví dụ cơn bão Damrey năm 2005), đo động lực biển và biến động đáy biển tại các mặt cắt trước và sau cơn bão.
Trần Quang Vinh