Bước chuyển của chương trình "xoá đói giảm nghèo"

Các chuyên mục cũ Điểm nhìn
Thứ sáu, 25/6/2010 14:56 GMT+7
Ông Nguyễn Quang Thắng, Vụ trưởng Vụ Lao động – Văn hóa và Xã hội (Bộ Kế hoạch& Đầu tư)
(Tamnhin.net)- Việc áp dụng mức chuẩn nghèo mới khiến cho tỷ lệ người nghèo ở nước ta có nguy cơ tăng lên. Chương trình xóa đói giảm nghèo trong giai đoạn 2006-2010 đang bước vào giai đoạn cuối.


Việc xây dựng chương trình khung cho giai đoạn mới đang được nghiên cứu đề xuất xây dựng nhằm xóa đói giảm nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống. Xung quanh vấn đề này báo điện tử tamnhin.net đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quang Thắng, Vụ trưởng Vụ Lao động – Văn hóa và Xã hội (Bộ Kế hoạch& Đầu tư).

Ông đánh giá như thế nào về việc thực hiện chương trình giảm nghèo giai đoạn 2006 – 2010?

Có thể nói rằng trong những năm qua, cùng với các chính sách phát triển kinh tế- xã hội, đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước, nhiều chính sách xóa đói giảm nghèo đã được triển khai và giành được những kết quả rất quan trọng, thành tựu xóa đói giảm nghèo đã góp phần tăng trưởng kinh tế và thực hiện công bằng xã hội.

Đây là một chương trình quan trọng nằm trong chương trình thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc. Đảng, Nhà nước ta đã ban hành chính sách giảm nghèo kịp thời, đúng thực tiễn. Năm 2010, Chương trình 135 giai đoạn 2 kết thúc, các mục tiêu cơ bản đã đạt được: giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 30% và tăng thu nhập lên 3,5 triệu đồng/hộ/năm góp phần tạo nên diện mạo mới về kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số. Những kết quả đó được Chính phủ và cộng đồng quốc tế ghi nhận của mô hình giảm nghèo ở Việt Nam.

Tuy nhiên, thực tế kinh tế - xã hội vùng sâu, vùng xa của nước ta hiện còn rất nhiều khó khăn, cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển hàng hoá, công nghiệp. Tỷ lệ đường giao thông nông thôn được nhựa hoá, bê tông xi măng chưa cao, mới đạt 19%, bằng hơn 60% chỉ tiêu đặt ra trong chiến lược toàn diện về xoá đói giảm nghèo.

Theo ông đâu là những nguyên nhân tồn tại trong quá trình thực hiện chương trình này?

Nguyên nhân ở đây là trình độ dân trí thấp, chất lượng nguồn nhân lực hạn chế, thiếu vốn cũng như kiến thức và kinh nghiệm làm ăn, tập quán sản xuất và sinh hoạt lạc hậu, đông con, bệnh tật thường xuyên, chi phí cho việc điều trị và đi lại lớn nên không có khả năng tích lũy tái sản xuất mở rộng.

Đa số người nghèo vẫn mang tư tưởng mặc cảm tự ty, cam chịu với cái đói cái nghèo, bằng lòng với cuộc sống hiện tại, chưa có ý thức tự vươn lên. Mặt khác do địa bàn sinh sống chủ yếu tập trung ở vùng núi cao, vùng biên giới, điều kiện cơ sở hạ tầng thấp kém, bị cô lập với thế giới bên ngoài nên việc giao lưu học hỏi, tiếp cận với văn hoá vẫn còn nhiều hạn chế cũng tác động không nhỏ làm trầm trọng thêm tình trạng đói nghèo.

Ngoài ra, nhiều chính sách bộc lộ sự dàn trải, chồng chéo, hệ thống chính trị vào cuộc nhưng sự phối hợp giữa các bộ, ngành chưa đồng bộ làm giảm đi tính hiệu quả của chính sách giảm nghèo. Nhiều lãnh đạo các cấp địa phương vẫn có tâm lý trông chờ, ỷ lại, chưa giải quyết đúng gốc của vấn đề nghèo đói.

Để giải quyết được những vấn đề đó, trong giai đoạn 2011 – 2020, chúng ta nên có những biện pháp gì?

Trên quan điểm xóa đói giảm nghèo là một chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước, là sự nghiệp của toàn dân, do đó trong chương trình xóa đói giảm nghèo nhanh và bền vững, Chính phủ yêu cầu phải huy động tất cả nguồn lực của toàn xã hội vào quá trình thực hiện mục tiêu xóa đói giảm nghèo, phát triển bền vững.
 
Cùng với sự đầu tư, hỗ trợ của Nhà nước và cộng đồng xã hội, cần đòi hỏi sự nỗ lực phấn đấu vươn lên thoát nghèo của người dân, đây chính là nhân tố quyết định thành công của công cuộc xóa đói giảm nghèo.

Tuy nhiên đây là vấn đề rất khó, ngoài tâm lý thụ động, e ngại, chưa làm quen với cơ chế quản lý mới, người dân vẫn mang tư tưởng thụ động trong việc tiếp cận các chủ trương chính sách cũng như vận dụng các chính sách đó vào cuộc sống. Để thay đổi cách nghĩ cách làm phù hợp với chủ trương xóa đói giảm nghèo theo tinh thần Nghị quyết 30a của Chính phủ, trước hết người nghèo phải nắm bắt được một cách đầy đủ các chủ trương, chính sách, những thông tin cơ bản từ chương trình này, từ đó xây dựng được kế hoạch, tổ chức thực hiện và cuối cùng là giám sát, đánh giá kết quả. Nói tóm lại, hơn lúc nào hết, đây là lúc phải thực hiện tốt quy chế dân chủ cơ sở, “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”.

Các địa phương phải xây dựng và thực hiện nghiêm túc cơ chế thông tin công khai, minh bạch. Đây là yêu cầu tiên quyết để đảm bảo sự chủ động tham gia của người dân vào chương trình xóa đói giảm nghèo. Lâu nay, tại nhiều địa phương việc thực hiện quy chế dân chủ, yêu cầu công khai minh bạch vẫn chưa được thực hiện một cách triệt để. Do đó nhiều chương trình mục tiêu triển khai trên địa bàn người dân bị hạn chế quyền được lắng nghe, được thảo luận và kiểm tra, giám sát, dẫn đến nhiều công trình, chương trình kém hiệu quả, mất giảm lòng tin của người dân vào các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước.

Theo quan điểm của ông thì Chính phủ có nên thành lập ban chỉ đạo xoá đói giảm nghèo do Phó Thủ tướng làm trưởng ban hay không?

Theo tôi tất cả các chương trình có mục tiêu thì phải có cơ quan đứng đầu để tổ chức triển khai thực hiện và người đứng đầu cơ quan đó không ai khác là Phó Thủ tướng Chính phủ để điều hành tập trung một đầu mối các Bộ, ngành, xử lý vấn đề một cách căn cơ. Chúng ta không nên một mục tiêu mà nhiều chương trình dẫn đến chồng chéo, giàn trải, hiệu quả không cao, khó đánh giá được chương trình đó.

Xin cảm ơn ông!

                                                                                                                    Nguyễn Thắng (thực hiện)