Ngành dầu mỏ đóng vai trò quan trọng đặc biệt trong nền kinh tế Angôla khi chiếm khoảng 2/3 GDP và khoảng 90% ngân sách quốc gia. Trữ lượng dầu mỏ của nước này dự báo khoảng 20 năm, với sản lượng 2 triệu thùng mỗi ngày.
Các công ty dầu khí được hưởng 15% lợi nhuận, phần còn lại do Chính phủ nắm giữ. Ở Nigiêria, 80% ngân sách quốc gia và 90% nguồn thu xuất khẩu là từ dầu mỏ. Mặc dù xuất khẩu dầu mỏ của CH Công gô và Gabông ít hơn các nước khác trong khu vực, nhưng đóng góp tỷ trọng lớn vào GDP của 2 nước này (50% và 37%) cho thấy tầm quan trọng của ngành công nghiệp này. Ở Camơrun và CHDC Cônggô ngành công nghiệp dầu mỏ chỉ chiếm khoảng 6% và 4% trong GDP.
Năm 2011, châu Phi chiếm 13% sản lượng dầu mỏ thế giới, trong đó vùng Hạ Xahara chiếm 7,25%. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ dự báo tiềm năng tăng trưởng sản lượng lớn nhất đến năm 2035 ở hai nước thành viên Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) là Nigiêria và Anggôla và các nước không thuộc OPEC thuộc vùng Hạ Xahara. Sản lượng ở các nước thành viên OPEC trong khu vực này có thể tăng trưởng ở mức cao nhất, từ 4,2-5,3 triệu thùng/ngày. Mức tăng sản lượng tương đối ở các nước châu Phi ngoài OPEC có thể là 1,2%, cao hơn mức tăng trưởng trung bình toàn thế giới là 0,8%. Mức tăng trưởng ở khu vực Bắc Phi được dự báo là thấp hơn.
Hiện có khoảng 500 công ty lớn nhỏ đang khai thác dầu khí ở châu Phi, trong đó có các tập đoàn liên doanh lớn, độc lập, thuộc nhà nước và các công ty tư nhân nhỏ. Năm đại gia có vốn lưu động 150- 500 tỷ USD gồm ExxonMobil, BP, Shell, Total và Chevron. ENI, ConocoPhillips và Repsol-YPF là những công ty lớn nhất trong số công ty độc lập. Các công ty nhà nước gồm có Tập đoàn dầu khí Trung Quốc, Saudi Aramco, Dầu khí Braxin, Công ty dầu khí quốc gia Iran và Công ty dầu khí Malaixia. Các công ty dầu khí quốc gia thuộc châu Phi, đặc biệt là công ty dầu khí quốc gia Nigiêria và Sonatrach của Angiêri, cũng tăng cường khai thác và phát triển ngoài biên giới nước mình.
Những năm gần đây, tầm quan trọng của các công ty dầu mỏ châu Á (như Trung Quốc, Ấn Độ, Malaixia, Hàn Quốc) và các nước vùng Vịnh đã hiện diện và nhanh chóng có chỗ đứng tại ngành khai thác dầu mỏ tại châu Phi. Các công ty trên thực sự có khả năng cạnh tranh với các công ty Phương Tây đã làm chủ thị trường dầu mỏ từ giữa thập niên 1940-1970. Trung Quốc, thông qua 3 công ty dầu mỏ quốc gia (Tập đoàn dầu mỏ ngoài khơi quốc gia Trung Quốc, Tập đoàn hóa dầu Trung Quốc và CNPC) đã có mặt tại châu Phi và Trung Quốc trở thành nước tiêu thụ dầu thô thứ hai thế giới sau Mỹ.
Các hợp đồng đầu tư dầu khí của Trung Quốc thường đi kèm các thỏa thuận nâng cấp cơ sở hạ tầng nhằm đạt được ủng hộ về mặt chính trị cho việc đầu tư và tiếp cận nguồn dầu mỏ. Các công ty dầu mỏ quốc tế châu Âu vẫn duy trì khai thác ở vùng nước sâu do lợi thế công nghệ. Năm 2010, khoảng 7% lượng dầu mỏ nhập khẩu vào Liên minh châu Âu (khoảng 314 triệu thùng và trị giá 65 tỷ USD) là từ khu vực Hạ Xahara, châu Phi. Trong đó, Nigêria chiếm tới 50% tổng sản lượng. Những nước nhập khẩu dầu chính ở châu Âu gồm Tây Ban Nha, Đức, Pháp, Anh, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Italia. Đối với Angôla, châu Âu không phải là thị trường quan trọng nhất (so với Mỹ và Trung Quốc), nhưng vẫn là thị trường lớn, trong đó Pháp là nước nhập khẩu chính.
Lê Chân